Aρχιεπίσκοπος Αναστάσιος: Ανήκω στην Ορθοδοξία και όχι στην πολιτική!

Aρχιεπίσκοπος Αναστάσιος: Ανήκω στην Ορθοδοξία και όχι στην πολιτική!

"O ορθόδοξος ιεράρχης έχει ένα συγκεκριμένο έργο στην εκκλησία. Δεν μπορεί να αναλάβει πολιτικές θέσεις", δήλωσε ο αρχιεπίσκοπος Τιράνων, Δυρραχίου και πάσης Αλβανίας, Αναστάσιος.
Σύμφωνα με ανακοίνωση της Ορθόδοξης Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Αλβανίας, ο αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος έκανε την παραπάνω δήλωση, ερωτηθείς από διάφορους δημοσιογράφους, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, σχετικά με την εκτεταμένη ειδησεογραφία για την πρόταση περί της Προεδρίας της Δημοκρατίας στην Ελλάδα.

  himara.gr

Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Αναστάσιος 2

Διαχρονικές ἀλήθειες ἐν μέσῳ Παγκοσμιοποίησης-Ἀρχιεπίσκοπος Τιράνων καὶ πάσης Ἀλβανίας Ἀναστάσιος

Ἀντιφωνώντας τόν Ἀρχιεπίσκοπο Ἀθηνῶν κατά τήν ἐπίσημη ὑποδοχή πού τοῦ ἔγινε στόν Μητροπολιτικό Ναό Ἀθηνῶν τὸ ἔτος 2001 ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Τιράνων καί πάσης Ἀλβανίας κ. Ἀναστάσιος ἀναφέρθηκε σέ τρεῖς διαχρονικές ἀλήθειες πού ἀκολουθοῦν τόν ἄνθρωπο ἀπό ὑπάρξεώς του καί οἱ ὁποῖες, ἔλαβαν ἄλλη διάσταση μέ τήν ἐμφάνιση καί καθιέρωση τοῦ Χριστιανισμοῦ.

Γι’ αὐτό καί ὁ κ. Ἀναστάσιος τίς ἀνέλυσε μέ βάση τήν ὁριοθέτηση πού ἔκανε σέ αὐτές ὁ Ἀπόστολος τῶν Ἐθνῶν Παῦλος. Ὁ προκαθήμενος τῆς Ἀλβανικῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας εἶπε συγκεκριμένα:

Ὅταν λειτουργεῖ κανείς (κληρικός) στήν Ἀθήνα, αὐθόρμητα n σκέψη στρέφεται στόν Ἀπόστολο τῶν Ἐθνῶν ὁ ὁποῖος, μέ τόν πιό συνεκτικό τρόπο, μίλησε γιά τό μυστήριον τοῦ Χριστοῦ στόν Ἄρειο Πάγο. Ἐκεῖ, ὄχι ἁπλῶς ἔθιξε, ἀλλά καί καθόρισε αἰώνια κριτήρια γιά τή λύση θεμάτων πού ἐξακολουθοῦμε νά ἀντιμετωπίζουμε καί σήμερα. Ἐπισημαίνω τρία:

Πρῶτον, τό θέμα ἔθνος καί οἰκουμένη.
Δεύτερον, πολιτιστική παράδοση καί συνεχής ἀνανέωση.
Τρίτον, παρόν καί ἔσχατα γιά κάθε ἄνθρωπο καί γιά ὅλο τόν κόσμο.

1. Ἡ οἰκουμενική διάσταση καί προοπτική δέν εἶναι κάτι πού σήμερα ἀνακαλύφθηκε μέ τίς πολλές συζητήσεις περί παγκοσμιoποιήσεως. Ἤδη, στό σύντομο κείμενο πού περιεκτικά μᾶς διέσωσε ὁ εὐαγγελιστής Λουκᾶς ἀναφέρεται μέ σαφήνεια, καί ὡς ἔννοια καί ὡς λέξη, τό ἔθνος καί ἡ οἰκουμένη. Ὁ Θεός «ἐποίησέ τε ἐξ ἑνός αἵματος πᾶν ἔθνος ἀνθρώπων κατοικεῖν ἐπί πᾶν τό πρόσωπον τῆς γῆς, ὁρίσας προστεταγμένους καιρούς καί τάς ὁροθεσίας τῆς κατοικίας αὐτῶν» (Πράξ. ιζ΄ 26).

Σέ μεταγενέστερες ἐποχές δέν ἔλειψαν διάφορες παρερμηνεῖες αὐτῆς τῆς πρωταρχικῆς ἀλήθειας. Ἡ παλαιά βιβλική ἀρχή, «μακάριον τό ἔθνος οὗ ἐστι Κύριος ὁ Θεός αὐτοῦ» (Ψαλμ. λβ΄:12), ἑρμηνεύθηκε μέ ἐθνικιστικά κριτήρια πού ἀναδύθηκαν στόν 19ο αἰώνα.

Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, ὁ καί ἱδρυτής τῶν εὐχαριστιακῶν κοινοτήτων στίς περιοχές τῆς Ἑλλάδος, ἐπανέλαβε ὅτι «ὁ Θεός, ὁ ποιήσας τόν κόσμον καί πάντα τά ἐν αὐτῷ» (στίχ. 24), αὐτός δίδει «πάσι ζωήν καί πνοήν καί τά πάντα. Ἐποίησε ἐξ ἑνός αἵματος πᾶν ἔθνος ἀνθρώπων» (στίχ. 25 – 26). Ὅλα τά ἔθνη ἀνήκουν στήν ἴδια ἀνθρωπότητα, πού πλάστηκε ἀπό τόν ἴδιο Δημιουργό. Κανένα ἔθνος, ἀνεξάρτητα ἀπό τό πόσο θρησκεύεται, δέν ἔχει ἀποκλειστικότητα στήν ἄπειρη ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Μετά μάλιστα τή σταυρική θυσία καί τήν ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ, κάθε διαχωρισμός μεταξύ τῶν ἀνθρώπων καταργεῖται καί ἡ ἀποστολή τῆς Ἐκκλησίας Του ἀποβλέπει στό νά «εἶναι τά ἔθνη συγκληρονόμα καί σύσσωμα καί συμμέτοχα τῆς ἐπαγyελίας αὐτοῦ ἐν Χριστῷ διά τοῦ εὐαγγελίου» (Ἐφεσ. γ΄ 6). Ἡ Ἐκκλησία λοιπόν, «ἥτις ἐστί τό σῶμα αὐτοῦ (τοῦ Χριστοῦ), τό πλήρωμα τοῦ τά πάντα ἐν πᾶσι πληρουμένου» (Ἐφεσ. α΄ 23), ἔχει ἀνέκαθεν παγκόσμιο ὁρίζοντα καί αὐτό καλούμεθα ἰδιαίτερα, τόσο οἱ ποιμένες ὅσο καί οἱ θεολόγοι, νά τό ἐνισχύσουμε στή συνείδηση κάθε πιστοῦ καί κάθε λαοῦ. Ὅ,τι συμβάλλει στήν οὐσιαστική ἑνότητα τῶν ἀνθρώπων πρέπει νά ἐνισχυθεῖ.

Ἡ παγκοσμιότητα δέν ἔρχεται στίς μέρες μας ἀπ' ἔξω. Βλάστησε μέσα στόν χῶρο τοῦ ἑλληνικοῦ πνεύματος ὡς οἰκουμενικότητα καί ἀναπτύχθηκε κάτω ἀπό τό φῶς τῆς Ὀρθοδοξίας. Ἡ Ὀρθοδοξία στό δρόμο της ὑπῆρξε οἰκουμενική. «Ὁ Θεός τά νῦν (καί αὐτό ἀρχίζει ἀπό τούς ἀποστολικούς χρόνους καί φθάνει μέχρι σήμερα γιά νά συνεχισθεῖ στόν αἰώνα) παραγγέλλει τοῖς ἀνθρώποις πᾶσι πανταχοῦ μετανοεῖν» (στίχ. 30). Ἡ προοπτική εἶναι παγκόσμια. Δέν ἀφορᾶ μόνο ἕναν λαό, μερικούς ἀνθρώπους ἐκλεκτούς. «ἔστησεν ἡμέραν ἐν ᾖ μέλλει κρίνειν τήν οἰκουμένην ἐν δικαιοσύνῃ» (στίχ. 31). Δέν αἰφνιδιαζόμαστε λοιπόν σήμερα μέ τή διαδικασία αὐτή τῆς προσεγγίσεως τῶν λαῶν καί τῶν ἀνθρώπων. Ἀνησυχοῦμε βεβαίως γιά τίς κατευθύνσεις πού μπορεῖ νά λάβει καί τήν ἐκμετάλλευση ὁλοκλήρου τῆς ἀνθρωπότητος ἀπό ὁμάδες ἰδιοτελῶν ἀτόμων, αἰχμαλώτων στά ἐγωκεντρικά τους κίνητρα. Πρόκειται γιά μία πιθανή καταιγίδα. Ἀλλά δέν ἔχει νόημα νά πεῖ κανείς ὅτι εἶναι ἐναντίον τῆς θυέλλης. Τό ζητούμενο εἶναι, πῶς θά προετοιμασθεῖ γιά νά ἀντιμετωπίσει τή θύελλα πού ἔρχεται καί νά ὁδηγήσει σωστά τό πλοῖο μέσα στά ἐπικίνδυνα κύματα καί ρεύματα.

2. Καί τώρα, δύο λόγια γιά τό δεύτερο θέμα:

Πολιτιστική παράδοση καί συνεχής ἀνανέωση. Ὁ ρηξικέλευθος Ἀπόστολος τῶν ἐθνῶν στάθηκε μέ εὐλαβικό σεβασμό στά ἐπιτεύγματα τοῦ ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ καί δέν δίστασε νά τά τοποθετήσει μέσα στήν πρόνοια τοῦ θεοῦ, νά τά ἐντάξει μέσα στή βιβλική παράδοση. «Ἐν αὐτῷ γάρ ζῶμεν καί κινούμεθα καί ἐσμέν, ὡς καί τινες τῶν καθ' ὑμᾶς ποιητῶν εἰρήκασι· τοῦ γάρ καί γένος ἐσμέν» (στίχ. 28). Μία σαφής παραπομπή στόν Ἄρατο (Φαινόμενα, 5).

Τήν ὥρα πού ὁ Ἀπόστολος Παῦλος τολμάει νά ἀρθρώσει τή χριστιανική πρόταση στήν πρωτεύουσα τοῦ ἀρχαίου πνευματικοῦ κόσμου, ὁ ἑλληνικός κόσμος - ὅπως ἔχουν ἐπισημάνει πολλοί στοχαστές - εἶχε διανύσει μία ἐκπληκτική πορεία πνευματικῆς ἀναπτύξεως, μέ θαυμαστή ἀξιοποίηση τοῦ λόγου ὡς καθολικῆς καί ἀνωτέρας ἀξίας. Φθάνoντας ὕστερα ἀπό μία φωτεινή τροχιά στό σύνορο της λογικῆς, εἶχε ἀρχίσει νά διαβλέπει ὅτι πέρα ἀπό αὐτήν ἐκτείνεται ὁ ἀνεξερεύνητος χῶρος τοῦ Ἀρρήτου. Καί νά συνειδητοποιεῖ ὅτι σέ αὐτόν τόν χῶρο ἦταν ἀδύνατο νά διεισδύσει μέ τίς δικές του δυνάμεις. Σέ αὐτήν τήν ἔντονη ἐσωτερική λαχτάρα γιά νέες ἐξερευνήσεις, γιά νέα δημιουργία ἔρχεται ἡ παρέμβαση τοῦ Ἀποστόλου Παύλου.

Μέχρι τότε, ὁ ἑλληνική διανόηση εἶχε στηριχθεῖ καί ἀναδιπλωθεῖ στή σύλληψη τοῦ ἀνθρώπου ὡς σκεπτόμενου ὄντος, πού συνειδητοποιεῖ τόν ἑαυτό του καί τόν γύρω του κόσμο μέ τήν ἀνάπτυξη τῆς λογικῆς του. Γιά τόν Παῦλο, ἡ βασική στροφή, ἡ «μετάνοια» τῆς ἀνθρωπότητος, πρέπει νά γίνει πρός τήν κατεύθυνση τῆς ἀπροσπέλαστης γιά τόν νοῦ ἀγάπης τοῦ Θεοῦ, τήν ὁποία ἀπoκάλυψε ὁ Ἰησοῦς Χριστός. «Τούς μέν χρόνους τῆς ἀγνοίας ὑπεριδών ὁ Θεός τά νῦν παραγγέλλει τοῖς ἀνθρώποις πᾶσι πανταχοῦ μετανοεῖν» (στίχ. 30). Ἡ ἀνάγκη τῆς μετανοίας θά παραμείνει συνεχής, μόνιμη πηγή ἀνανεώσεως. Γιά τόν Ἀπόστολο Παῦλο τελικό κριτήριο παραμένει ἀκριβῶς ὁ σταυρωθεὶς καί ἀναστὰς Ἰησοῦς, βάσει τοῦ παραδείγματος καί τῆς διδασκαλίας τοῦ ὁποίου ὁ Θεός «μέλλει κρίνειν τήν οἰκουμένην ἐν δικαιοσύνῃ» (στίχ. 31).

Ὁ Παῦλος δέν ἀνησύχησε ἄν χαμογέλασαν καί χλεύασαν τό ἐπαναστατικό μήνυμά του. Ὁ Ἀπόστολος φύτευσε στήν καρδιά τοῦ ἀρχαίου πολιτισμένου κόσμου μίαν ἀλήθεια. Ἤξερε ὅτι αὐτή ἔκρυβε μία ἐκπληκτική δυναμική ἀναπτύξεως καί πολιτισμοῦ. Οὔτε κἄν διανοήθηκε νά τήν ἐπιβάλει πολιτικά ἤ στρατιωτικά, ὅπως θά ἔκανε ἀργότερα, ὕστερα ἀπό 7 αἰῶνες κάποιος ἄλλος ἱδρυτής θρησκείας. Οἱ μεγάλες ἀλήθειες δέν χρειάζονται τεχνική στήριξη. Ριζώνουν ἀθόρυβα καί καρποφοροῦν μακροπρόθεσμα. Τό χρέος τῆς Ἐκκλησίας θά εἶναι πάντοτε νά εἶναι φορέας ἀλήθειας καί ζωῆς ἐν Χριστῷ, χωρίς διάθεση ἐπιθετικότητας, ὅπως συμβαίνει σέ ἄλλα θρησκευτικά συστήματα.

3. Κάθε Θεία Λειτουργία μᾶς ἐπανατοποθετεῖ στήν προοπτική πού ὁ Παῦλος καθόρισε σχετικά μέ «τό παρόν» καί «τά ἔσχατα». Μέ τό «τά νῦν» καί τήν «ἡμέραν ἐν ᾖ μέλλει κρίνειν τήν οἰκουμένην». Τό προσωπικό παρόν, τό παρόν τοῦ λαοῦ μας, τῆς περιοχῆς, τοῦ κόσμου, μᾶς ἀφορᾶ ἄμεσα. Καί ἡ εὐχαριστιακή κοινότητα, ἡ συναγμένη στό ὄνομα τοῦ Χριστοῦ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι, καλεῖται νά δώσει ὅ,τι πιό πολύτιμο ἔχει.

Ἡ Ὀρθοδοξία πρέπει νά παραμείνει φορέας πνευματικῆς ἐλευθερίας, παρηγοριᾶς καί ἐλπίδος στόν σύγχρονο κόσμο. Φιλάνθρωπη, στήν ἀρχική ἔννοια τοῦ ὅρου. Γεμάτη συμπόνοια καί ἀνυπόκριτη ἀγάπη γιά τόν κάθε ἄνθρωπο, ἰδιαίτερα τόν εὑρισκόμενο σέ ἀνάγκες καί στενοχωρίες, ἀνεξαρτήτως καταγωγῆς, φυλῆς, χρώματος, φύλου, θρησκευτικῶν πεποιθήσεων. Τόν ἀδικούμενο ἤ διωκόμενο λόγω κοινωνικῶν ἤ πολιτιστικῶν διαφορῶν. Ὑποστηρίζοντας ἀνεπιφύλακτα τήν ἰσότητα ὅλων τῶν ἀνθρώπων καί τό χρέος τῆς ἀδελφοσύνης. Καλεῖται νά ἔρχεται ἀρωγός πρός πάντα ἄνθρωπον, μάλιστα τόν ἁμαρτωλό καί τόν ἐλάχιστο ἀδελφόν, τόν ὁποῖο διάφοροι κατά τόπους καί θέσεις ἰσχυροί ὑποτιμοῦν καί περιφρονοῦν. Ἡ Ὀρθοδοξία εἶναι ταγμένη νά τονίζει τήν ἀξία καί τό κάλλος τοῦ ἁγίου βίου καί νά καλλιεργεῖ πρόσωπα ἐλεύθερα πού μέ τό ἦθος, τόν χαρακτήρα, τό δημιουργικό τους πνεῦμα ἀνυψώνουν τόν ἑαυτό τους καί τήν κοινωνία.

Στίς διάφορες ἀναστατώσεις, στίς παγκόσμιες κοινωνικές καί πολιτικές ἀνακατατάξεις πού μᾶς τρομάζουν, τό βλέμμα μας ἠρεμεῖ, καθώς εἶναι στραμμένο πρός τό τέλος, τή βεβαιότητα ὅτι ἡ ἱστορία δέν ἐξελίσσεται ἐρήμην Ἐκείνου στόν ὁποῖο ἔχει δοθεῖ «πᾶσα ἐξουσία ἐν οὐρανῷ καί ἐπί γῆς» (Ματθ. κη΄ 18), ὁ ὁποῖος καί θά ἔλθει «κρίνειν τήν οἰκουμένην ἐν δικαιοσύνῃ». Οἱ χριστιανοί ἐπ' οὐδενί λόγῳ πρέπει νά παρασυρθοῦμε ἀπό τή μέθοδο τοῦ ἀντιπάλου, τήν ἐπιθετικότητα καί τήν ἐκδικητικότητα, ἀλλά ὀφείλουμε σταθερά νά εἴμαστε παράγοντες δικαιοσύνης. Τό ἄλλο ὄνομα τῆς δικαιοσύνης λέγεται ἀνάπτυξη, ἀνάπτυξη γιά ὅλους, μέσα στόν τόπο μας, ἔξω ἀπό τόν τόπο μας. Ἡ Ἑλλάδα σήμερα ἔχει ἀποκτήσει προνομιακή θέση στά Βαλκάνια, καί ἐν πολλοῖς στόν κόσμο. Ἐπί 20 αἰῶνες δέχεται τίς εὐεργεσίες τοῦ Θεοῦ ὅσο ἐλάχιστες ἄλλες χῶρες. Ὅμως, ἡ ὁποιαδήποτε δωρεά τοῦ Θεοῦ παρέχεται γιά τήν ἐκπλήρωση τοῦ χρέους τῆς ἀγάπης καί τῆς δικαιοσύνης στούς ἄλλους πού τίς στεροῦνται. «Παντί ᾦ ἐδόθη πολύ, πολύ καί ζητηθήσεται παρ' αὐτοῦ, καί ᾦ παρέθετο πολύ, περισσότερον αἰτήσουσιν αὐτόν» (Λουκ. ιβ΄ 48).
πηγή

Αναρτήθηκε από ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΑ στις 9:30:00 π.μ.

Η Αγία Τριάδα ως φανέρωση και εμπειρία του Ακτίστου Φωτός.Απομαγνητοφωνημένη ομιλία του πρωτοπρεσβυτέρου Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου

          

Μεγάλη η σημερινή γιορτή, συγκλονιστική γιορτή της Αγίας Τριάδας και τι να πεις μπροστά στο μυστήριο της Αγίας Τριάδας και πως να το προσεγγίσεις αφού παραμένει μυστήριο; Και η μόνη δυνατή προσέγγιση είναι η προσέγγιση που έκαναν οι Άγιοι της Εκκλησίας μας, όπου η Αγία Τριάδα δεν ήταν απλώς κάποιο δόγμα που το ανέλυαν διανοητικά, το γνώριζαν, αλλά πολλοί από αυτούς το βίωσαν ως φανέρωση Φωτός. Έτσι, η Αγία Τριάδα, μέσα από τους ανθρώπους που έχουν εμπειρία Ορθόδοξη και ασκούνται, είναι ως φανέρωση του Ακτίστου Φωτός.
Εξάλλου και στη σημερινή ακολουθία πάρα πολλές φορές ακούστηκε η λέξη φως. Το λέμε και στο «Πιστεύω» μας: «Φως εκ φωτός». Έτσι, λοιπόν, ο μόνος δυνατός τρόπος να προσεγγίσω κατά τα μέτρα των αισθήσεών μας το Μυστήριο της Αγίας Τριάδας, είναι να προσεγγίσω, πρακτικά, αυτήν την εμπειρία των Πατέρων της Εκκλησίας μας, που είδαν το Άκτιστο Φως. Επειδή είναι ενδιαφέρον να διαβάσω κείμενα παλαιών Πατέρων, αλλά και ακόμη πιο ενδιαφέρον να διαβάσω και σύγχρονους Αγίους, θα κάνω αναφορές και σε παλαιούς Πατέρες, όπως τον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά η τον Συμεών τον Νέο Θεολόγο. Αλλά είναι συγκλονιστικό να αναφέρω εμπειρίες συγχρόνων Αγίων, όπως ο σύγχρονος Άγιος Σιλουανός, ο οποίος πέρασε την εμπειρία του στον Πατέρα Σωφρόνιο, που έζησε στο Έσσεξ.
Επειδή, λοιπόν, έχω κείμενά τους που αναφέρονται σ᾽ αυτήν τη φανέρωση του Φωτός, όλη αυτή η σύντομη ομιλία θα αναφέρεται στα κείμενά τους και μερικά στοιχεία θα δώσω για το πως αυτό βιώνεται στη ζωή μας.
Να ξεκινήσω από κάτι το οποίο λέει ο πρώτος Άγιος που ανέφερα, ο Σιλουανός: «Και ιδού την ημέρα του Μεγάλου Σαββάτου, ίσως το έτος 1924, το Φως επεσκέφθη εμένα, μετά τη Θεία Μετάληψη και τότε αισθάνθηκα Αυτό ως επαφή της Θείας αιωνιότητας, μετά του πνεύματός μου, ήταν ιλαρό, πλήρες ειρήνης και αγάπης. Το Φως παρέμεινε μετ᾽ εμού επί τρεις ημέρες, διέλυσε την απελπισία μου, την ανυπαρξία μου, η οποία ίστατο ενώπιόν μου, την αγωνία μου. Ήμουν αναστημένος και εντός μου και μετ᾽ εμού ήταν όλο το Φως».
Ο λόγος του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, στο τέλος της ακολουθίας του Πάσχα, όπως ήταν τότε, ήταν πολύ ζωντανός πάλι: «Ανέστη Χριστός και νεκρός ουδείς επί μνήματος». Αλλά αυτήν την ανάσταση τη ζούσαν πια, ήταν μια εμπειρία. Κάτι αντίστοιχο, λέγει και ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος, ο οποίος έζησε αυτό το γεγονός με ένα συγκλονιστικό τρόπο και λέει το εξής: «Όλο το Φως ήταν τα πάντα, ακόμη και όταν μεταλάμβανα εκείνη την ημέρα που είχα αυτή την εμπειρία του Φωτός, ο άρτος της Αχράντου Σαρκός Αυτού και το ποτήρι Αυτού ήταν όλα Φως. Όλη η ζωή γίνεται Φως».
Αλλά σημαντική είναι και η άλλη μαρτυρία για το Άκτιστο Φως, πάλι από τον Άγιο Σιλουανό τον Αθωνίτη: «Περί τας αρχάς της δεκαετίας του 1930, όταν ήμουν ήδη διάκονος, η ευδοκία του Θεού παρέμεινε μετ᾽ εμού επί δύο εβδομάδες. Το εσπέρα, όταν ο ήλιος έβαινε προς τη δύση αυτού, οπίσω του Ολύμπου, καθόμουν επί του εξώστου, πλησίον του κελίου μου, ατενίζων προς το βράδυ. Κατ᾽ εκείνας τας ημέρας έβλεπον το εσπερινό φως του ηλίου και εν ταυτώ, μαζί με τον ήλιο και ένα άλλο Φως, όπερ τρυφερώς με περιέβαλλε και ειρηνικώς έμπαινε μέσα μου, στην καρδιά μου και με παράδοξο τρόπο, που δεν καταλάβαινα μου έδινε μια απέραντη αγάπη και τότε απέκτησα μια ευσπλαχνία για όλους τους ανθρώπους, όποιοι και να ήταν, όπως και να εφέροντο, όσο και να μισούσαν, αισθανόμουν ωσαύτως, ανώδυνον τη συμπάθεια προς τον κόσμο όλο. Μετά τη δύση του ήλιου, γι᾽ αυτές τις μέρες που είχα αυτήν την εμπειρία απεσυρόμην στο κελίον μου, προς επιτελείαν του κανόνος της προσευχής μου και όμως το Φως παρέμενε συνεχώς πάνω μου». Βλέπετε εμπειρίες Ακτίστου Φωτός πολύ πρακτικές.
Το ίδιο πράγμα μας μεταδίδει και ο γέροντας Σωφρόνιος που είχε την εμπειρία και τη διδασκαλία του Ακτίστου Φωτός Αυτού, από τον γέροντά του, τον Άγιο Σιλουανό τον Αθωνίτη: «Συντόμως μετ᾽ αυτά, εγώ που είχα παλιά ασχοληθεί με άλλα θρησκεύματα, και μάλιστα με τον υπερβατικό διαλογισμό, βλέπετε είναι ένα σύστημα ψευτοπροσευχής του Βουδισμού, κατάλαβα πως αυτή η προσευχή ήταν τραγική για μένα, όταν πήρα εμπειρία του Ακτίστου Φωτός, γιατί τότε όταν έκανα τις άλλες προσευχές, τις δαιμονικές, μέσα μου είχα απόλυτη ταραχή. Όταν μπήκα σ’ αυτήν την προοπτική, όπως μου το δίδαξε ο πνευματικός μου, ο Σιλουανός ο Αθωνίτης, τότε η εμπειρία ήταν μια άλλη, έφυγε κάθε ταραχή από την καρδιά μου και από τη ζωή μου. Η φύσις του Φωτός αυτού είναι μυστηριώδης. Δια ποίον δώρον θα ηδύνατό τις να περιγράψει αυτό; Τι είναι αόρατο, ακατάληπτο, κάποτε το βλέπεις, κάποτε δεν το βλέπεις. Είναι ιλαρό, τρυφερό, σε κάνει να χαίρεσαι χωρίς να υπάρχει λόγος, είσαι μόνο χαρά. Δεν υπάρχει κάτι χαρούμενο στον κόσμο, είσαι μόνο χαρά. Είσαι όλο Φως». Αυτή η εμπειρία, λοιπόν, είναι ανεπανάληπτη, και είναι δοσμένη για να τη ζήσουν όλοι οι Χριστιανοί. Επαναλαμβάνω τα λόγια και πάλι του Αγίου Σιλουανού, που λέει: «Μες σ᾽ αυτό το Φως φανερώθηκε όλος ο Χριστός, όλα ήταν Χριστός, όλα ήταν Φως».
Προσέξτε, τώρα, πάρα πολλοί θεολόγοι μιλούν περί θεώσεως αφηρημένα. Κι εμείς το λέμε: η θέωση. Δεν είναι όμως αφηρημένο, είναι ένα γεγονός πολύ πρακτικό. Η θέωση δεν είναι μια ιδέα. Κι εμείς το λέμε, λέμε: «Είμαστε φτιαγμένοι για να γίνουμε Άγιοι». Αλλά αυτό είναι εμπειρία. Αλλά, αυτή η εμπειρία αποκτάται μέσα από κάποιες προϋποθέσεις, όσες προϋποθέσεις έχει χαράξει κι έχει δώσει η Ορθόδοξη παράδοσή μας: ο,τι λέμε άσκηση, ο,τι λέμε ξεπέρασμα του πόνου και της αγωνίας, ο,τι λέμε ταπείνωση, ο,τι λέμε νηστεία, ο,τι λέμε εγκράτεια. Όλα αυτά είναι βήματα, τα οποία σιγά-σιγά μας οδηγούν στη θέωση και πια η θέωση πρακτικά, πάνω στη ζωή μας είναι μια εμπειρία και στο τέλος αυτής της πορείας, κατά τα λίγα λόγια που διάβασα του Αγίου Σιλουανού και του πατρός Σωφρονίου, έρχεται αυτό το αποτέλεσμα, είναι το Φως το ιλαρόν που έρχεται στην καρδιά μας κάθε μέρα. 
Μετά την πρώτη επίσκεψη της Χάριτος, όταν αυτό γίνεται εμπειρία πια, εμπειρία, αρχίζουν πολλές δυσκολίες και πόλεμοι. Βλέπετε ο πειρασμός δεν αφήνει. Και τότε απαιτείται πολύς χρόνος κάποιος να το εμπεδώσει. Πρέπει να συνεχίσει την άσκησή του. Προσέξτε η άσκηση είναι το κλειδί γι᾽ αυτήν την εμπειρία. Κι εγώ σήμερα τολμώ, επειδή είναι τέτοια μέρα, να μιλήσω γι᾽ αυτήν την εμπειρία. Ειδάλλως, θα μου λέγατε: “μίλησε για κάτι άλλο πρακτικό”. Αλλά δεν μπορώ σήμερα τίποτα άλλο να πω, παρά μόνο αυτό και τίποτα άλλο. Γι᾽ αυτήν τη μία και κοινή εμπειρία όλου του κόσμου, αν εμείς ασκηθούμε, κι ας φαίνεται ακατάληπτο, κι ας φαίνεται ακατόρθωτο. Γιατί ο Θεός με το Άγιο Πνεύμα, που όλο συγκροτεί τον θεσμό της Εκκλησίας, αγαπάει όλο τον κόσμο και αυτή είναι μια εμπειρία όλου του κόσμου. Μην πείτε μετά, όταν θα φύγετε από εδώ “μας μίλησε για πράγματα ουράνια”. Να απαντήσετε με τα λόγια των Αγίων “μας μίλησε για τα πιο ουράνια πράγματα που γίνονται απόλυτα επίγεια”, γιατί οι άνθρωποι πάνω σ᾽ αυτή τη Γη αυτά τα ζούμε.
Πρέπει να προσέχουμε πως να ζούμε στον κόσμο, όλοι μας και οι κληρικοί και οι μοναχοί και οι λαϊκοί. Συνεχώς, πρέπει να προσευχόμαστε, ακόμη κι όταν βαδίζουμε στον δρόμο, να λέμε: «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησέ με». Όσο περισσότερο θυμόμαστε τον Θεό, τόσο περισσότερο ετοιμάζουμε τον νου μας, τις αισθήσεις μας, την καρδιά μας για να ζήσει αυτήν την εμπειρία. Βλέπετε όσο πιο πολύ καλλιεργείς ένα χωράφι, τόσο καλύτερα προϊόντα φέρνει.
Άρα, αυτή η ιστορία, της δήθεν απίθανης εμπειρίας που σας περιγράφω τώρα είναι εμπειρία καθημερινότητας. Μπορείτε να έχετε συνεχώς άσκηση και [να έχετε συνεχώς] ταπείνωση στον νου σας; Μπορείτε να έχετε την προσευχή του Χριστού συνέχεια στον νου σας; Ετοιμαστείτε κι εσείς γι᾽ αυτό το φαινομενικά μεγάλο επίτευγμα. Το πρωί να προσευχόμαστε να μας δίνει ο Θεός φωτισμό, φωτισμό για όλα τα πράγματα, ακόμα και για το πως θα πούμε καλημέρα στο πρωινό μας, για το πως θα απαντούμε στα ερωτήματα των άλλων. Ταυτόχρονα, αυτή η εμπειρία γίνεται καθημερινή αν έχουμε μνήμη των λόγων του Χριστού μας, της Γραφής, των Πατέρων. Είναι μια συνεχής ενασχόληση, η οποία δεν σταματάει πουθενά, μα πουθενά.
Έχω εδώ καταγεγραμμένη και την ίδια εμπειρία, ενός άλλου, μιας μεγάλης μορφής της σύγχρονης Ορθοδοξίας, του πατρός Εφραίμ του Κατουνακιώτου, ο οποίος έζησε τα ίδια πράγματα, τα οποία μας περιέγραψε και ο πατέρας Σωφρόνιος, αλλά και ο Άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης. Είναι η εμπειρία, λέει, του Ακτίστου Φωτός. Ακούστε τι περιγράφει ο πατήρ Εφραίμ ο Κατουνακιώτης: «Ένα βράδυ, κάνοντας ευχή στην καλύβα, έβλεπα προς τη θάλασσα. Είδα τρία φώτα. Στην αρχή, νόμισα ότι ήταν ψαράδες που ψάρευαν. Έβλεπα, όμως, ότι τα φώτα πλησίαζαν προς την καλύβα μου. Μπήκαν μέσα σ᾽ αυτήν. Γέμισαν όλο τον χώρο κι έπεσα κάτω στα γόνατα. Δεν φοβήθηκα καθόλου, αλλά είχα την αίσθηση, [ότι] μ᾽ αγκάλιαζε όλος ο Θεός, όλη η Αγία Τριάδα. Η χαρά μου ήταν άρρητη. Δύσκολα επανήλθε πολλές φορές αυτό το πράγμα. Είναι έκτακτο γεγονός, αλλά έτσι ήμουνα.
Ήμουνα σαν το χορταράκι που πέρασε πάνω άνεμος, αλλά δεν συντρίφθηκε, δεν διαλύθηκε». Αυτή η εμπειρία, είναι πάρα πολλών Πατέρων και Αγίων της Εκκλησίας μας.
Ο ορθόδοξος χριστιανός είναι αυτός που έχει ορθή δόξα, δηλαδή ορθή πίστη. Αλλά ορθή πίστη δεν σημαίνει απλώς να ξέρουμε τα δόγματα όλα. Να τα ξέρουμε. [Ορθόδοξος χριστιανός είναι αυτός] που έχει αυτή την εμπειρία, που όπως σας είπα ξεκινάει από ο,τι λέμε στην Εκκλησία μας άσκηση, προσευχή, ταπείνωση, απαντοχή στους πειρασμούς και στις δυσκολίες. Και σιγά-σιγά έρχεται αυτή η εμπειρία. Οι σωματικές σαρκικές επιθυμίες που δεν ικανοποιούνται. Έχουμε επιθυμίες αρχικές, πάρα πολλές, [που] θεραπεύονται με δύο τρόπους. Ο ένας είναι η αφθονία της Θείας Χάριτος, να έρθει πολλή Χάρις.
Κι ο άλλος είναι η ασκητική πράξη. Βλέπετε δύο πράγματα είναι, η αφθονία της Θείας Χάριτος, που δίνεται σε όλους μας, και η ασκητική πράξη. Προσέξτε, αν θέλω να πάρω νερό από το πηγάδι και έχω ένα πολύ μικρό δοχείο, λίγο νερό θα πάρω. Αν το δοχείο μεγαλώσει, περισσότερο νερό θα πάρω. Άρα, μέσα από την άσκηση διευρύνονται οι δυνατότητές μας να ζήσουμε ολόκληρη τη Χάρη του Θεού. Βλέπετε είμαστε μάτια, νους, αισθήσεις, ακοή. Τα πάντα είμαστε. Αν όλα ταυτόχρονα τα καθαρίζουμε, διευρύνουμε τότε την είσοδο αυτού του δοχείου και αφήνουμε τον Θεό που μας αγαπάει, μέσα από το Φως του Αγίου Πνεύματος, να εισέρχεται μέσα μας από όλες μας τις αισθήσεις. Προσέξτε ένα παράδειγμα, που λένε οι Πατέρες και συνήθως το χρησιμοποιούν στην εξομολόγηση. Αν κάποιος έχει κάνει πέντε αμαρτίες και μετανιώνει από τις τέσσερις, σημαίνει που έχουμε ένα καράβι που έχει πέντε τρύπες και κλείσαμε τις τέσσερις. Το νερό θα μπει και θα βουλιάξει το καράβι από την πέμπτη. Έτσι, λοιπόν, επειδή είμαστε αισθήσεις, ο νους μας, η καρδιά μας, τα μάτια μας, τα αυτιά μας, ο,τι ζούμε είναι αισθήσεις, όσο περισσότερο διευρύνονται οι αισθήσεις σε όλα τα επίπεδα, ταυτόχρονη άσκηση σε όλα, τότε αφήνουμε τον Θεό να εισέλθει μέσα μας. Αυτό είναι η Χάρις του Θεού. Κι έτσι, λοιπόν, αποκτούμε τέτοια εμπειρία, μιας απέραντης χαράς. Δεν υπάρχει καλύτερη περίπτωση για ταπείνωση από το να μας περιφρονούν οι άλλοι. Βλέπετε, όταν μας περιφρονούν δεν αντέχουμε. Αν μάθουμε να αντέχουμε, τότε όλες μας οι αισθήσεις ασκούνται στο να δεχθούν τη Χάρη του Θεού. Όταν προσεύχεται κανείς δεν πρέπει να προσέχει τίποτε, ούτε τίποτα άλλο. Αλλά να στέκεται ο νους του στον Θεό. Όλος ο Θεός μπαίνει μπροστά του. Δεν πετάει ο νους ποτέ.
Αν σε μια πράξη εμείς έχουμε άδικο 5% και οι άλλοι άδικο 95%, να ένα παράδειγμα ωραίο που λέει ο πατήρ Σωφρόνιος. Είναι μια πράξη που έχουμε σίγουρα άδικο εμείς μόνο 5% κι οι άλλοι έχουν άδικο 95% και διορθώσουμε εμείς το δικό μας 5%, [χωρίς] να περιμένουμε τι θα διορθώσουν οι άλλοι. Δεν θα πούμε εμείς: “οι άλλοι που έχουν το 95% γιατί δεν διορθώνονται;”. Αλλά εμείς με αυτό το 5%, το λίγο που κάνουμε, αφήσαμε τη χάρη του Θεού να μπει μέσα μας, αφήσαμε το Φως του Θεού να μπει μέσα μας. Τα υπόλοιπα 95% των άλλων, είναι των άλλων. Ο Θεός θα κανονίσει γι᾽ αυτούς κατά τη μετάνοιά τους. Άρα προσέξτε, μέσα απ᾽ αυτήν την προοπτική της βαθιάς αλλαγής του ανθρώπου μέσα από όλες τις αισθήσεις του, γίνεται ας το πω έτσι, θεόπτης και ζει τη Χάρη του Θεού, δεν ζητεί να αναλύει τι έκαναν οι άλλοι και τι δεν έκαναν οι άλλοι, πόσο άλλαξαν οι άλλοι. Αλλάζουμε εμείς βαθιά κι ο Θεός ξέρει τον αγώνα του καθενός. Να αγαπούμε την περιφρόνηση που μας δείχνουν οι άλλοι. Προσέξτε, αυτές είναι οι προϋποθέσεις για να μπορούμε να καλλιεργήσουμε τις αισθήσεις μας και να μπούμε σ᾽ αυτήν την προοπτική. Λέει να αγαπούμε την περιφρόνηση που μας δείχνουν οι άλλοι. Πόσο δύσκολο είναι, ε; Όταν μας ταλαιπωρούν οι άλλοι και μας περιφρονούν. Όμως, να μην καυχιόμαστε, ούτε για την υπομονή που κάνουμε. Τα υπόλοιπα τα αφήνουμε στον Θεό.
Όλα αυτά είναι πράγματα τα οποία μας διευρύνουνε συνεχώς. Βλέπετε, εμείς στην Εκκλησία μας ξέρουμε ότι κάποιοι είναι θεολόγοι. Ξέρουν τη θεολογία. Αληθινοί θεολόγοι στην Εκκλησία είναι εκείνοι που μισούν τα πάθη τους. Κι όσοι είναι θεολόγοι, και μισούν τα πάθη τους, επειδή τα μισούν ακριβώς, καθαρίζουν τα πάθη τους και τότε [γίνονται] ανοιχτοί, [και] στον χώρο που καθάρισαν, [μπαίνει η Χάρις του Αγίου Πνεύματος]. Βλέπετε αν βγάλετε τη βρωμιά από ένα ποτήρι, είναι έτοιμο το ποτήρι να πάρει μέσα κρασί. Αν βγάλετε τη βρωμιά θα μπει μέσα το κρασί. Όσο περισσότερο, λοιπόν, καθαρίζετε τις αισθήσεις σας, τότε θα μπει μέσα το κρασί, [δηλαδή] η Χάρις του Αγίου Πνεύματος. Και τότε γινόμαστε θεολόγοι. Κάθε φορά που καθαρίζουμε τα πάθη μας, γινόμαστε θεολόγοι. Είναι συγκλονιστική αυτή η εμπειρία, [που] μας οδηγεί στο Φως.        
Και φυσικά, προσέξτε, μην αναλύετε τη ζωή σας κατά τα μέτρα ανθρωπίνων νόμων, τι λέει η ψυχολογία, τι λέει η φιλοσοφία. Εμάς ένα πράγμα μας νοιάζει να απαλλαγούμε από τα πάθη μας. Καμιά φιλοσοφία, καμιά ψυχολογία δεν θα μας βοηθήσει να απαλλαγούμε από τα πάθη μας. Γιατί χωρίς αυτήν την απαλλαγή από τα πάθη, δεν μπορείς να περιμένεις αυτήν την εμπειρία του Ακτίστου Φωτός.
Ακόμη προσέξτε, και πράγματα τα οποία είναι ανθρώπινα, να τα προσέχουμε. Λέει ακόμη και η ερωτική αγάπη, ερωτική αγάπη των ανθρώπων, αν είναι πάρα πολύ έντονη και στρέψει τον ένα προς τον άλλον και το μυαλό πετάξει και φύγει από τον Θεό και είναι αγάπη του ενός ως προς τον άλλον και τίποτα άλλο. Τότε, αυτή η ερωτική αγάπη που είναι και δώρο από τον Θεό, αν δεν στρέφεται στον Θεό, μας αποστρέφει από αυτή τη δυνατότητα να ζήσουμε τη Χάρη του Θεού. 
Βλέπετε, αν θέλω εγώ τώρα, αυτό το μικρόφωνο και αυτό το αντικείμενο που έχω μπροστά μου, [να τα κρατήσω μαζί ενωμένα, κι] ας φανταστώ τώρα, υπόθεση είναι, [είναι κάποιοι] που αγαπιώνται, τι πρέπει να γίνει, για να κρατηθούν μαζί; Τι πρέπει να γίνει; Πρέπει κάποιο χέρι να τα κρατήσει, δεν αρκεί το ένα να αγαπάει το άλλο. Πρέπει ένα χέρι να έρθει να τα κρατήσει. Άρα, και στην καθημερινή ανθρώπινη αγάπη, όχι μόνο πια την ερωτική, η αγάπη της μητέρας προς το παιδί, του παιδιού στη μητέρα, δεν έχει [η κάθε αγάπη] μόνη της τα αποκλειστικά, όλα αυτά έχουν μια άσκηση. Να αγαπάς, αλλά έχοντας στον νου τον Θεό, Εκείνος μόνο μπορεί να σε ενώσει, [να σε κρατήσει μαζί].
Αν σε όλα αφήνουμε τον Θεό να μιλήσει, τότε είμαστε κι εμείς γι᾽ αυτήν τη συγκλονιστική εμπειρία της Χάρης του Αγίου Πνεύματος. Όλα αυτά που σας λέω τώρα, μπορεί να φαίνονται πολύ μακρινά από εμάς και [μπορεί να] λέμε: τι είναι αυτά που μας λέει; Ξέρετε πολύ παλιά, πριν από χίλια και κάτι χρόνια, ένας άλλος μεγάλος θεολόγος της Εκκλησίας μας, ο Συμεών ο Νέος Θεολόγος, περιγράφοντας την εμπειρία του αυτή, λέει ακριβώς τα ίδια τα λόγια που διαβάσαμε από τον Άγιο Σιλουανό η από τον πατέρα Σωφρόνιο. Τα ίδια λόγια λέει και ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, τα ίδια λόγια λέει και ο πατήρ Εφραίμ ο Κατουνακιώτης. Αυτή είναι η εμπειρία της Εκκλησίας μας.
Κι εγώ δεν σας τα λέω αυτά για να φανταστείτε και να πείτε: πω, τι μεγάλα πράγματα λέει η Ορθοδοξία μας; Εγώ λυπάμαι που δεν τα ζούμε. Και λυπάμαι που δεν τα ζούμε, γιατί εμείς δεν αφήνουμε τον Θεό να λειτουργήσει πάνω μας. Δεν [Τον] αφήνουμε. Βλέπετε τι είπα πριν, περιφρόνηση, να αντέχουμε τους πειρασμούς, τις δυσκολίες, να έχουμε εμείς μόνο 5% άδικο κι οι άλλοι 95% και να μη μας νοιάζει. Επειδή, λοιπόν, τον Θεό δεν τον αφήνουμε κι ο Θεός δεν εισέρχεται μέσα μας με τη βία. Μας αφήνει ελεύθερους. Ακόμη και να μην Τον θέλουμε! Τι κρίμα να μην Τον θέλουμε(;)! Τι κρίμα τέτοια μέρα, μέρα της φανερώσεως του Ακτίστου Φωτός και να μην Τον θέλουμε(;)! Μα, θα πείτε όλοι σας: «Μα Τον θέλουμε, Τον θέλουμε! Θέλουμε τώρα να τον δούμε!» Αν λοιπόν, όλοι, ομοφώνως, μέσα από την καρδιά σας, τέτοια γιορτή και τέτοια μέρα πείτε, Τον θέλουμε, Τον θέλουμε, ανοίξτε τον δρόμο να Τον θέλετε.
Τι ήταν αυτά τα ονόματα που σας ανέφερα; Τα ονόματα που σας είπα δεν ήταν όλα Αγίων. Ναι, ο Παλαμάς ήταν Άγιος. Ο Συμεών ο Νέος Θεολόγος ήταν Άγιος. Ο Άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης ήταν Άγιος. Ο πατήρ Εφραίμ δεν ανακηρύχτηκε Άγιος, ούτε ο πατήρ Σωφρόνιος. Είναι λόγια λοιπόν κοινής εμπειρίας. Αν λοιπόν κι εσείς φωνάξετε μαζί μου: «Ναι Τον θέλουμε. Ελθέ και σκήνωσον εν ημίν», τότε ο Θεός θα ανταποκριθεί στην προσευχή μας. Δεν το λέμε κάθε μέρα τώρα; «Παράκλητε, αγαθέ, ελθέ και σκήνωσον, κατασκήνωσον εν ημίν». Ε; Δεν το λέμε κάθε μέρα; Τι είναι αυτό που λέμε; Αν, λοιπόν, όλοι μαζί φωνάξετε: «Ναι, ναι, Τον θέλουμε. Ελθέ και σκήνωσον εν ημίν. Ελθέ Κύριε».
Θα βάλετε [και] μία συνεργία, ε; Θα βάλετε την προσωπική σας άσκηση, την προσευχή, την ταπείνωση και τον καθημερινό αγώνα, χωρίς γογγυσμό, χωρίς διαμαρτυρία, χωρίς κατηγορία κανενός, με πολλή εγκράτεια για όλα και αγαπώντας όλο τον κόσμο, μη μισώντας κανέναν. Και τότε να ξέρετε, αυτή η καθημερινή προσευχή μας: «Ελθέ και σκήνωσον εν ημίν», θα έρθει να βιωθεί πάνω μας. Αυτό που λέει ο Συμεών ο Νέος Θεολόγος: «Όταν στην αρχή, ζούσα αυτό το πράγμα, είχα μια χαρά που δεν περίμενα γιατί είχα χαρά. Δεν συνέβη κάτι που να με κάνει χαρούμενο, αλλά είχα μια απέραντη χαρά. Ούτε κέρδισα κάτι, ούτε μου είχε συμβεί κάτι καλό, κατά τα μέτρα του κόσμου. Είχα χαρά, απέραντη χαρά». Αυτό σημαίνει ότι του φανερώθηκε ο Θεός. Είχε χαρά χωρίς λόγο, η μάλλον είχε χαρά με Λόγο [κι όπου Λόγος ο Χριστός]. Βλέπετε, πόσο φτωχοί είμαστε(;)! Εμείς χαιρόμαστε, μόνο όταν υπάρχει λόγος. Όταν κάτι πετύχαμε. Είναι μια χαρά που έρχεται μέσα μας και χαίρεσαι και λες: «Μα χωρίς λόγο, τι συνέβη σήμερα; Τι καλό μου συνέβη;» Τίποτε καλό. Βγήκε ο ήλιος, έφυγε ο ήλιος. Ήρθε η μέρα, ήρθε το σκοτάδι, ήρθε η βροχή. Όλα τα πράγματα του κόσμου λειτούργησαν όπως ήταν, τι μου συνέβη; Τότε να ξέρετε αυτή η εμπειρία, είναι εμπειρία της Χάρης του Θεού. Μια χαρά, χωρίς λόγο. Κι αυτή η χαρά μένει. Κι αν ακόμη φαίνεται ότι φεύγει, δεν φεύγει ποτέ. Κι ο Θεός πάντα περιμένει. Ελθέ, λοιπόν, και σκήνωσον εν ημίν.
Προσπάθησα, λίγα λεπτά τώρα, μπορεί να ήμουν ανόητος, να σας δώσω μία υψίστη εμπειρία και μία υψίστη δυνατότητα όλων των ορθοδόξων χριστιανών. Αυτό έχουμε σαν δυνατότητα. Ξεκινήστε απλά και ταπεινά. Αξιοποιήστε αυτά που έχετε στη ζωή σας. Εδώ που ζείτε, μ’ αυτούς που ζείτε, το σπίτι που ζείτε. Να μπορείτε να τους αγαπάτε, να τους αντέχετε, να προσεύχεστε για όλους, να μη σας πειράζει τίποτα, να μη σας ταλαιπωρεί τίποτε. Και τότε επειδή θα καθαρίσετε το δοχείο, θα μπαίνει μέσα πολύ κρασί. Και θα λέτε μα τι συνέβη; Βλέπετε το ποτήρι δεν έχει αίσθηση του κρασιού που μπήκε μέσα. Αλλά, είναι γεμάτο κρασί. Στην αρχή είναι μία χαρά, το λέω, που είναι άρρητη, απόρρητη.
Λίγα λόγια σας είπα σήμερα για μεγάλο θέμα. Μπορεί ανοήτως να το τόλμησα. Αλλά θα ήμουν κι εγώ ανόητος αν τον λαό του Θεού, που είναι φτιαγμένος για να ζήσει την εμπειρία του Αγίου Πνεύματος, την εμπειρία της φανερώσεως του Θεού, δεν σας τη μετέδιδα. Εμείς έχουμε ευθύνη όλοι, οι ποιμένες της Εκκλησίας κι όλοι, να δίνουμε στον λαό μας αυτήν την εμπειρία, γιατί είναι εμπειρία δική σας. Αποκλείστε την, ο Θεός θα την δωρίσει. Αλλά, αν βάλετε συνεργία, ο Θεός θα την δωρίσει, [και θα έχετε αυτήν την εμπειρία]. Να είστε σίγουροι!
Κι εγώ λοιπόν τελειώνοντας αυτό το σύντομο λογύδριο, να παρακαλέσω την Αγάπη του Θεού να ᾽ρθει και να σκηνώσει πάνω μας και να γεμίσει τις καρδιές μας. Ελθέ και σκήνωσον εν ημίν και καθάρισον ημάς από πάσης κηλίδος, και σώσον Αγαθέ, τας ψυχάς ημών!

Αμήν!

Πηγή: http://apantaortodoxias.blogspot.gr/2013/09/blog-post_23.html

Χριστιανική παρέμβαση στην πολιτική ζωή.

†. Κυ 25-10-1992, ΤΑ «ΟΧΙ» ΤΩΝ ΡΩΜΗΩΝ

Τετάρτη, 3 Απριλίου 2013Ο ΜΟΝΑΧΟΣ ΙΑΚΩΒΟΣ ΝΕΑΣΚΗΤΙΩΤΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΥΜΝΑΓΙΟΛΟΓΙΚΟ ΤΟΥ ΕΡΓΟ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΟΤΟΚΟ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΑΓΙΟΡΕΙΤΕΣ ΟΣΙΟΜΑΡΤΥΡΕΣ

Ὁ μοναχός Ἰάκωβος Νεασκητιώτης (+ 1869) καί τό ὑμναγιολογικό του ἔργο γιά τή Θεοτόκο καί τούς Ἁγιορεῖτες ὁσιομάρτυρες.

 Συμβολή στή μελέτη τοῦ ἁγιορειτικοῦ μοναχισμοῦ κατά τόν 19ο αἰώνα

Ὑπό ἔκδοση διδακτορική διατριβή τοῦ μοναχοῦ Παταπίου Καυσοκαλυβίτου πού κατατέθηκε στό Θεολογικό Τμῆμα τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Ἀριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ὑποστηρίχθηκε στίς 7 Νοεμβρίου 2012 καί ἐγκρίθηκε μέ ἄριστα ἀπό τήν ἑπταμελῆ ἐξεταστική ἐπιτροπή πού ἀποτελεῖτο ἀπό τούς καθηγητές: Π. Σκαλτσῆ (σύμβουλο), Σ. Πασχαλίδη, Π. Ὑφαντῆ, π. Βασίλειο Καλλιακμάνη,  π. Νικόδημο Σκρέττα, Δ. Κούκουρα καί Δ. Βαλαῆ. Ἡ ἀναγόρευση τοῦ π. Παταπίου σέ διδάκτορα τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ἔγινε στίς 21 Δεκεμβρίου 2012. Ὁ π. Πατάπιος ἀφιέρωσε τό πανεπιστημιακό του αὐτό ἀξίωμα στόν Ἁγιορειτικό Μοναχισμό.

   Μέ τήν ὑπό ἔκδοση διδακτορική αὐτή διατριβή παρουσιάζεται μία σημαντική ἐκκλησιαστική προσωπικότητα τοῦ 19ου αἰώνα, τοῦ Ἁγιορείτου μοναχοῦ Ἰακώβου Νεασκητιώτου. Ἀντικείμενο τῆς μελέτης ὑπῆρξε ἐπίσης ἡ παρουσίαση καί ἀνάλυση τοῦ κωδικογραφικοῦ καί συγγραφικοῦ ἔργου τοῦ Ἰακώβου, μέ ἔμφαση τό ὑμναγιολογικό του ἔργο γιά τή Θεοτόκο καί τούς Ἁγιορεῖτες ὁσιομάρτυρες.

       Ὁ μοναχός Ἰάκωβος γεννήθηκε στά Κύθηρα, πιθανότατα τήν τελευταία δεκαετία τοῦ 18ου αἰ., ἐνῶ τό μεγαλύτερο μέρος τῆς ζωῆς του ἔζησε στό Ἅγιον Ὄρος. Ἐκάρη μοναχός στή μονή Ἐσφιγμένου, ἀλλά ἀσκήθηκε καί σέ ἄλλα ἀθωνικά καθιδρύματα, ὅπως ἡ μονή Ἁγίου Παύλου, ἡ Νέα Σκήτη καί ἡ βατοπαιδινή σκήτη Ἁγίου Δημητρίου. Ἐκοιμήθη, σύμφωνα μέ ὅλες τίς ἐνδείξεις, τό 1869. Στήν πλούσια κωδικογραφική καί συγγραφική δράση του, πού τοποθετεῖται τήν περίοδο 1824-1868, περιλαμβάνονται ἁγιολογικά, ὑμνογραφικά, μεταφραστικά, θεολογικά, ἱστορικά καί λειτουργικά ἔργα.

       Ποικίλοι εἶναι οἱ λόγοι πού ὤθησαν τόν συγγραφέα νά ἀσχοληθεῖ μέ τόν μοναχό Ἰάκωβο καί τό ἔργο του: α) ἡ διαπίστωση ὅτι παρ᾿ ὅλο ὅτι ὁ Ἰάκωβος ἔλαβε ξεχωριστή θέση μεταξύ τῶν λογίων τῆς ἐποχῆς του πολύ ἐνωρίς, οἱ πληροφορίες γιά τό βίο καί τό ἔργο του παρέμεναν ἀρκετά συγκεχυμένες. Τό συγγραφικό ἔργο τοῦ Ἰακώβου καί ἰδιαίτερα τό ὑμναγιολογικό ἔργο του δέν εἶχε μελετηθεῖ μέ συστηματικό τρόπο παρά μόνο ἀποσπασματικά καί ἐπιφανειακά. Δέν εἶχε ἐπίσης καταγραφεῖ συστηματικά ἡ κωδικογραφική του δραστηριότητα, ἡ γλώσσα, οἱ πηγές του καθώς καί οἱ ἐπιδράσεις πού τό ἔργο αὐτό εἶχε λάβει ἀπό προγενεστέρους συγγραφεῖς. Ἄλλωστε, ἡ σύνταξη μιᾶς ὁλοκληρωμένης μελέτης περί τοῦ μοναχοῦ Ἰακώβου καί τοῦ ἔργου του ἀλλά καί ἡ ἔκδοση τοῦ συνόλου τοῦ συγγραφικοῦ του ἔργου παρέμενε μέχρι τώρα ἐπίμονο αἴτημα διαφόρων μελετητῶν καί ἐρευνητῶν β) ἡ ἐπιθυμία του νά φωτίσει περισσότερο τήν ἀμφιλεγόμενη, πλήν ὅμως ἑλκυστική προσωπικότητα αὐτοῦ τοῦ Ἁγιορείτου μοναχοῦ, γιά τόν ὁποῖο οἱ περισσότερες ἀναφορές ἑστιάζονταν γύρω ἀπό ἕνα κυρίως θέμα, πού εἶναι καί τό μελανό σημεῖο τῆς προσωπικότητάς του: τήν παραποίηση πατριαρχικῶν καί συνοδικῶν ἐγγράφων πού ἀφοροῦσαν τό θέμα τοῦ Γρηγοριανοῦ ἡμερολογίου. Καί ἡ ἐπιθυμία του αὐτή ἐνδυναμώθηκε ἀπό τήν μελέτη καί τή συχνή ἐπαφή πού εἶχα μέ ὁρισμένα ἀπό τά σημαντικότερα χειρόγραφά του, στό πλαίσιο τῆς πολυετοῦς διακονίας μου στή βιβλιοθήκη τῆς σκήτης Καυσοκαλυβίων γ) τό ἐνδιαφέρον του γιά τήν ἁγιορειτική πνευματική κίνηση καί τόν ἀθωνικό μοναχισμό κατά τήν ὕστερη περίοδο τῆς Τουρκοκρατίας.

     Ἡ διατριβή αὐτή ἔρχεται νά συμπληρώσει ἕνα σκέλος τῆς προηγηθείσας ἐπιστημονικῆς ἔρευνας σχετικά μέ τήν ἁγιολογική καί ὑμνογραφική παραγωγή τοῦ μοναχοῦ Ἰακώβου καί γενικότερα τήν ἁγιορειτική ὑμναγιολογική παραγωγή.

Κατά τήν ἐκπόνηση τῆς διατριβῆς, πολλές καί ποικίλες ἦταν οἱ δυσκολίες πού εἶχε ὁ συγγραφέας νά ἀντιμετωπίσει, κυρίως ἀπό τό γεγονός ὅτι ἡ μελέτη -ἐλλείψει ἀρχειακῶν τεκμηρίων- βασίστηκε τελικά σέ νέα καί ἄγνωστα στήν ἔρευνα στοιχεῖα καί πληροφορίες σχετικά μέ τόν συγγραφέα καί τό ἐξεταζόμενο ἔργο του. Τό νέο ὑλικό πού ἀξιοποιήθηκε προέρχεται ἀπό τήν ἐπίμονη καί συστηματική ἔρευνα καί σχολαστική μελέτη τῶν πολυάριθμων χειρογράφων κωδίκων, πού περιέχουν τά ἔργα τοῦ Ἰακώβου (πάνω ἀπό 200), μεγάλο μέρος τῶν ὁποίων εἶναι ἀκαταλογογράφητο. Αὐτό σημαίνει ὅτι μεγάλο μέρος τοῦ ὑλικοῦ προῆλθε ἀπό πολυετῆ ἐπιτόπια προσωπική ἔρευνα καί αὐτοψία τῶν κωδίκων τοῦ Ἰακώβου, στίς ἀθωνικές καί ἄλλες βιβλιοθῆκες ὅπου αὐτοί φυλάσσονται, κάτι πολύ κοπιαστικό καί χρονοβόρο.  

   Ὡς πρός τή δομή τῆς μελέτης, στήν ΕΙΣΑΓΩΓΗ ἐπιχειρεῖται μία περιγραφή τοῦ Ἁγίου Ὄρους κατά τήν ἐποχή τοῦ Ἰακώβου (1800-1870) μέσα ἀπό τήν σκιαγράφηση τῆς πολιτικῆς, κοινωνικῆς, πνευματικῆς καί πολιτιστικῆς καταστάσεώς του. Εἰδικότερα, ἐξετάζεται τό Ἅγιον Ὄρος κατά τήν προεπαναστατική περίοδο, κατά τή διάρκεια τῆς Ἑλληνικῆς  Ἐπαναστάσεως καί κατά τήν μετεπαναστατική περίοδο, πού ἀκολούθησε τήν ἀποχώρηση τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ ἀπό τόν Ἄθωνα (1830). Γίνεται ἐπίσης μνεία στίς ἁγιορειτικές προσωπικότητες πού διακρίθηκαν στήν καλλιέργεια τῶν γραμμάτων, κατά τήν περίοδο αὐτή.

  Τό κύριο μέρος τῆς μελέτης, κατατάσσεται σέ τρία Κεφάλαια.

   Στό ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ἀναφέρεται στό μοναχό Ἰάκωβο Νεασκητιώτη καί τό ἔργο του.   Στό ὑποκεφάλαιο 1.1. παρατίθενται οἱ ἀναφορές ἄλλων συγγραφέων-ἐρευνητῶν στόν Ἰάκωβο καί γενικότερα, στήν προηγηθεῖσα περί αὐτοῦ ἔρευνα καθώς καί ὅλες οἱ βιογραφικές εἰδήσεις πού ἀφοροῦν τό πρόσωπό του. Παρουσιάζονται οἱ πληροφορίες ἀπό τίς πηγές καί ἐπιχειρεῖται ἡ σκιαγράφηση τοῦ πορτρέτου τοῦ Ἰακώβου ὑπό τό φῶς τῶν νέων βιογραφικῶν στοιχείων, πού ἔφερε στό φῶς ἡ ἔρευνά μας. Σημαντικά εἶναι τά στοιχεῖα πού προκύπτουν μέσα ἀπό τίς σχέσεις τοῦ Ἰακώβου μέ σημαντικές ἀθωνικές προσωπικότητες τῆς ἐποχῆς. Καί ἀπό τήν ἄποψη ἡ ἐργασία αὐτή συμβάλλει στή μελέτη τῆς ἀθωνικῆς προσωπογραφίας.

Στό ὑποκεφάλαιο 1.2. ἐξετάζονται τά χαρακτηριστικά γνωρίσματα τῆς κωδικογραφικῆς δραστηριότητας τοῦ Ἰακώβου. Παρατίθενται ἐπίσης κατάλογοι τῶν αὐτογράφων κωδίκων τοῦ Ἰακώβου, τῶν κωδίκων ἄλλων γραφέων πού ἀντιγράφουν ἔργα του, κατά βιβλιοθήκη ὅπου αὐτά βρίσκονται, καθώς καί τῶν χρονολογημένων κωδίκων τοῦ Ἰακώβου κατά τό ἔτος γραφῆς. Παλαιότερα, στήν ἔρευνα ἦταν γνωστός περιορισμένος ἀριθμός χειρογράφων πού παραδίδουν τά ἔργα του κι αὐτός δέν ξεπερνοῦσε τά 80. Σήμερα, τά ἐπισημανθέντα μέσα ἀπό τήν ἔρευνα τοῦ μοναχοῦ Παταπίου χειρόγραφα, πού προέρχονται ἀπό τήν γραφίδα τοῦ Ἰακώβου ἤ ἀποτελοῦν ἀντίγραφά τους, φθάνουν τά 215. 

Ὁ Ἰάκωβος ὡς συγγραφέας εἶχε εὐρύ πεδίο συγγραφῆς, ἀπό τήν ὑμνογραφία καί τή μετάφραση σέ ἁπλούστερη γλώσσα ἁγιολογικῶν, πατερικῶν καί ἀσκητικῶν κειμένων ὥς τήν ἁγιορειτική ἱστορία καί τά θεολογικά καί ἀντιρρητικά του κείμενα. Στό ὑποκεφάλαιο 1.3. ἐπιχειρεῖται μιά πρώτη καταγραφή τοῦ μέχρι σήμερα γνωστοῦ συγγραφικοῦ ἔργου τοῦ Ἰακώβου. Ἡ πλειονότητα τῶν καταγραφομένων ἔργων παρουσιάζεται γιά πρώτη φορά. Καταγράφηκαν 42 ἁγιολογικά, 91 ὑμνογραφικά, 38 μεταφραστικά καί περί τά 42 ἀντιρρητικά ἔργα

 Στά ἁγιολογικά καί ὑμνογραφικά ἔργα τοῦ Ἰακώβου, ἐξετάζονται τά χαρακτηριστικά τῆς ὑμνογραφικῆς καί συναξαριακῆς τέχνης του, ἐνῶ διερευνᾶται ἡ πρωτοτυπία τους ἤ ὁ «δανεισμός» ἀπό προγενέστερα ἔργα.

          Μί­α ἀ­πό τίς προ­σφι­λέ­στε­ρες συγ­γρα­φι­κές ἐ­να­σχο­λή­σεις τοῦ μο­να­χοῦ Ἰ­α­κώ­βου Νεασκητιώτου ἦ­ταν καί οἱ με­τα­φρά­σεις ἤ κα­λύ­τε­ρα πα­ρα­φρά­σεις στήν ἁ­πλού­στε­ρη γλῶσ­σα τῆς ἐ­πο­χῆς του τό­σο Βί­ων ἁ­γί­ων καί Ἐγ­κω­μι­α­στι­κῶν Λό­γων πρός τι­μήν δε­σπο­τι­κῶν καί θε­ο­μη­το­ρι­κῶν ἑ­ορ­τῶν ἤ ἑ­ορ­τῶν ἁ­γί­ων ὅσο καί πατερικῶν ἤ ἀσκητικῶν κειμένων. Διερευνήθηκε ἡ πιθανή γλωσσομάθειά του.

Τά θεολογικά καί ἀντιρρητικά θέματα, ἰδίως ἐκεῖνα πού ἀντιμετωπίζουν τά ρωμαιοκαθολικά δόγματα ἀποτελοῦν ἐπίσης ἐντρυφές πεδίο συγγραφικῆς δράσης τοῦ Ἰακώβου. Ἐκτενής ἀναφορά γίνεται στήν ἀντιπαράθεση τοῦ Ἰακώβου πρός τό κίνημα τῶν Κολλυβάδων, πού συγκλόνισε τόν Ἄθωνα τό β’ μισό τοῦ 18ου αἰ. Παρουσιάζει ὡς χρέος του τήν ἔντονη ἀντιπαράθεση μέ τίς θέσεις τῶν ἱερῶν Κολλυβάδων, καθώς καί τήν παρουσίαση τῶν ἐπιχειρημάτων τῆς ἀντίπαλης πλευρᾶς. Μέσα στή συνάφεια αὐτή γίνεται ἀναφορά στήν κριτική τοῦ Ἰακώβου στό ἔργο τοῦ ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου.

Στήν ἑνότητα μέ τά ἱστορικά ἔργα, γίνεται μία πρώτη παρουσίαση τῆς Ἀθωνιάδος, τοῦ σημαντικότερου ἱστορικοῦ ἔργου τοῦ Ἰακώβου Νεασκητιώτου.

Τέλος, γίνεται μία πρώτη καταγραφή τῶν θεμάτων λειτουργικῆς ἀποχρώσεως καθώς καί τῶν παρεμβάσεων τοῦ Ἰακώβου σέ θέματα ἐκκλησιαστικῆς τάξης. Καταγράψαμε περί τά 25 λειτουργικά ἔργα. Χαρακτηριστικά ἀναφέρουμε τά Τυπικά τουλάχιστον δύο ἀθωνικῶν μονῶν, τῆς Ἁγίου Παύλου καί τῆς Γρηγορίου, τά ὁποῖα ὁ Ἰάκωβος ἔχει συντάξει βασιζόμενος, ὅπως ὁ ἴδιος μᾶς πληροφορεῖ, στό Τυπικό τῆς Λαύρας τοῦ Ἁγίου Σάββα τῶν Ἱεροσολύμων, στά παλαιά Τυπικά τοῦ Ἁγίου Ὄρους ἀλλά στή σύγχρονή του ἁγιορειτική λειτουργική τάξη.

     Καθώς τό συνολικό ἁγιολογικό καί ὑμνογραφικό ἔργο τοῦ Ἰακώβου εἶναι πολύ μεγάλο, κρίθηκε σκόπιμο, ἡ ἐξέταση τοῦ ἔργου τοῦ Ἰακώβου νά στηριχθεῖ σέ μέρος μόνο ἀπό τό ἔργο αὐτό. Ἔτσι, στά δύο ἑπόμενα κεφάλαια ἡ μελέτη ἑστιάζεται στό ὑμναγιολογικό ἔργο τοῦ μοναχοῦ Ἰακώβου Νεασκητιώτου γιά τήν προστάτιδα τοῦ Ἁγίου Ὄρους, Θεοτόκο, καί τούς Ἁγιορεῖτες ὁσιομάρτυρες.

            Τό ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ἀναφέρεται στό ὑμναγιολογικό ἔργο τοῦ Ἰακώβου γιά τήν Θεοτόκο.

      Ἐξετάζεται καί ἀναλύεται τό ἁγιολογικό καί ὑμνογραφικό ἔργο, πού ἔχει συντάξει ὁ μοναχός Ἰάκωβος γιά τίς ἑξῆς θεομητορικές ἑορτές ἤ θαυματουργές εἰκόνες τῆς Θεοτόκου πού βρίσκονται στό Ἅγιον Ὄρος: 1) Ἁγία Σκέπη 2) Εὐχαριστήρια πρός τή Θεοτόκο γιά τήν ἀπαλλαγή τοῦ Ἁγίου Ὄρους ἀπό τήν κατοχή του ὑπό τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ 3) Εἰκόνα τοῦ Ἄξιον Ἐστίν 4) Εὐαγγελισμός τῆς Θεοτόκου 5) Εἰκόνα τῆς Γλυκοφιλούσης τῆς μονῆς Φιλοθέου 6) Εἰκόνα τῆς Προδρομιτίσσης τῆς λαυριωτικῆς σκήτης Τιμίου Προδρόμου 7) Περί τῆς ἐλεύσεως τῆς Θεοτόκου στόν Ἄθωνα.

Γιά τήν παρουσίαση τοῦ ἔργου ἐπιλέχθηκε ἡ κατάταξη τῶν θεομητορικῶν ἑορτῶν κατά τό εἶδος τῆς συγγραφῆς, ἁγιολογικό ἤ ὑμνογραφικό. Ἔτσι, τό κεφάλαιο ἀποτελεῖται ἀπό δύο ὑποκεφάλαια, ὅπου στό μέν ἕνα παρουσιάζονται τά σχετικά μέ τήν Θεοτόκο ἁγιολογικά καί συναξαριακά κείμενα, ὅπως Ἐγκωμιαστικοί Λόγοι, Ὑπομνήματα γιά θαυματουργές εἰκόνες τῆς Θεοτόκου καί Διηγήσεις θεομητορικῶν θαυμάτων ἐνῶ στό ἄλλο, τά σχετικά μέ τήν Θεοτόκο ὑμνογραφικά κείμενα ὅπως Ἀκολουθίες, ἀναπληρώματα Ἀκολουθιῶν καί Παρακλητικοί κανόνες.

Τό ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ἀναφέρεται στό ὑμναγιολογικό ἔργο τοῦ Ἰακώβου Νεασκητιώτου πού συνέταξε γιά τούς Ἁγιορεῖτες Ὁσιομάρτυρες.

 Ἐξετάζεται καί ἀναλύεται τό ἁγιολογικό καί ὑμνογραφικό ἔργο πού ἔχει συντάξει ὁ μοναχός Ἰάκωβος γιά τούς ἑξῆς Ἁγιορεῖτες ὁσιομάρτυρες: 1) Εἰκοσιέξι Ζωγραφῖτες ὁσιομάρτυρες 2) Βατοπαιδινοί ὁσιομάρτυρες 3) Ἀγαθάγγελος Ἐσφιγμενίτης 4) Ἰάκωβος Ἰβηροσκητιώτης καί οἱ δύο μαθητές του Ἰάκωβος καί Διονύσιος 5) Ἁγιαννανῖτες ὁσιομάρτυρες, Μακάριος,  Νικόδημος, Λουκᾶς, Ἱλαρίων, Νικήτας, Δαβίδ καί Νεκτάριος 6) Ἰβηροσκητιώτες ὁσιομάρτυρες Εὐθύμιος, Ἰγνάτιος, Ἀκάκιος καί Ὀνούφριος   7) Δαμιανός ὁσιομάρτυς καί ἱερομάρτυς Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός, οἱ Φιλοθεΐτες  8) Γεράσιμος ὁσιομάρτυς τῆς σκήτης Κουτλουμουσίου 9) Κυπριανός ἱερομάρτυς Κουτλουμουσιανός.

Καί αὐτό τό κεφάλαιο ἀποτελεῖται ἀπό τά ἑξῆς δύο ὑποκεφάλαια, ὅπου ἐξετάζονται ἐπιμέρους τά ἁγιολογικά καί ὑμνογραφικά κείμενα.

Ἡ μέθοδος πού χρησιμοποιήθηκε στήν ἀνάλυση τῶν ἐπιμέρους ἑνοτήτων καί στά δύο κεφάλαια εἶναι ὅμοιος:

      Στήν ἀρχή κάθε ἑνότητας γίνεται ἁπλή ἀναφορά στίς συγγραφικές ἀφορμές μέ βάση τίς ὁποῖες ὁ Ἰάκωβος ἀσχολήθηκε μέ τήν ἐξεταζόμενη θεομητορική ἑορτή. Στή συνέχεια, καί ὅπου αὐτό καθίσταται ἀναγκαῖο -ὅπως συμβαίνει, γιά παράδειγμα, μέ τήν ἑορτή τῆς ἁγίας Σκέπης- γίνεται μία περιήγηση στό ἱστορικό πλαίσιο στό ὁποῖο διαμορφώθηκε ἡ καθιέρωση τῆς Ἑορτῆς. Ἀμέσως μετά, στά εἰσαγωγικά στή Διήγηση ἤ στόν Ἐγκωμιαστικό Λόγο, γίνεται μία καταγραφή τῆς προγενέστερης ἁγιολογικῆς γραμματείας περί τῆς Ἑορτῆς. Ἀκολουθοῦν οἱ λόγοι γιά τούς ὁποίους ἀποδίδεται τό ἐξεταζόμενο ἔργο στόν Ἰάκωβο Νεασκητιώτη, ἰδιαίτερα σ᾿ ἐκεῖνες τίς περιπτώσεις ὅπου αὐτό δέν δηλώνεται ἀπό τόν ἴδιο μέσα ἀπό τά κωδικογραφικά σημειώματα τῶν κωδίκων πού παραδίδουν τό ἔργο ἤ δέν καθίσταται σαφές ἀπό ἔμμεσες γραπτές μαρτυρίες. Μετά τήν διερεύνηση τῆς ταυτότητας τοῦ συντάκτου γίνεται ἀναλυτική παρουσίαση τοῦ ἔργου. Ἐδῶ διερευνοῦνται τά ὅποια νέα στοιχεῖα προκύπτουν γιά τήν τέλεση τῆς ἐξεταζόμενης Ἑορτῆς ἐνῶ σταθμίζεται ἡ συμβολή τοῦ Ἰακώβου στή σχετική περί τήν Ἑορτή γραμματεία. Στή συνέχεια ἐπισημαίνονται οἱ πηγές, κυρίως οἱ ἔντυπες, τίς ὁποῖες ἀξιοποίησε ὁ συγγραφέας μας γιά τή σύνταξη τοῦ ἐξεταζόμενου ἔργου. Στήν παρουσίαση τῆς χειρόγραφης παράδοσης  τοῦ ἔργου παρατίθεται κατάλογος ὅσων χειρογράφων -αὐτογράφων τοῦ Ἰακώβου ἤ ἀντιγράφων τους- ἐντόπισε ὁ συγγραφέας. Ἡ ἑνότητα, τέλος, καταλήγει μέ τήν παράθεση τῶν τυχόν ἐκδόσεων τοῦ ἔργου.

      Ἡ μελέτη ὑποστηρίζεται ἀπό τή χρησιμοποιηθεῖσα σ᾿ αὐτήν Βιβλιογραφία καί ὁλοκληρώνεται μέ τά γενικά Συμπεράσματα καί τό Ἐπίμετρο ὅπου παρατίθενται κείμενα ἀπό τό ἀνέκδοτο ὑμναγιολογικό ἔργο τοῦ Ἰακώβου Νεασκητιώτου πρός τιμήν τῶν Ἁγιορειτῶν ὁσιομαρτύρων, τά ὁποῖα μποροῦν νά θεωρηθοῦν ἀντιπροσωπευτικά τοῦ ἐξεταζόμενου ἔργου του.

     Ἡ διδακτορική αὐτή διατριβή τοῦ μοναχοῦ Παταπίου ἔχει ἀρκετά Στοιχεῖα Πρωτοτυπίας, ὅπως:                               

1. Ἐμπλουτίζονται σέ μεγάλο βαθμό οἱ γνώσεις μας γιά τή ζωή καί τή δράση τοῦ ἁγιορείτου μοναχοῦ Ἰακώβου καί ἐπιχειρεῖται μία πρώτη βιογράφησή του. Ἀναφαίνονται ἄγνωστα μέχρι σήμερα σημεῖα σχετικά μέ τή δράση του, τό ἔργο του καί τή στάση του ἀπέναντι στά τεκμαινόμενα τῆς ἐποχῆς του. Συμπληρώνονται κενά, κυρίως στή χρονολόγηση ὁρισμένων σημαντικῶν στιγμῶν τοῦ βίου του ἐνῶ ἐπισημαίνονται οἱ ὅποιες ἀσάφειες καί παρερμηνεῖες ἀπό τήν προηγηθεῖσα ἔρευνα

2. Ἡ καταγραφή τῆς κωδικογραφικῆς του δράσης -τίς περισσότερες φορές μέ ἐπιτόπια αὐτοψία στίς ἀθωνικές βιβλιοθῆκες- ἀποκάλυψε τόν Ἰάκωβο ὡς τόν παραγωγικότερο Ἁγιορείτη γραφέα πιθανώτατα ὅλων τῶν ἐποχῶν, ἀφοῦ ἀπό τή γραφίδα του ἐξῆλθαν κατά τήν περίοδο 1824-1868 τουλάχιστον 215 χειρόγραφα, ἡ πλειονότητα τῶν ὁποῖων ἄγνωστα καί ἀκαταλογογράφητα. Σέ δεκάδες ἐπίσης ὑπολογίζονται τά ἀντίγραφα τῶν ἔργων του ἀπό ἄλλους κωδικογράφους

3. Γίνεται μία πρώτη καταγραφή τοῦ συνολικοῦ συγγραφικοῦ (ἁγιολογικοῦ, ὑμνογραφικοῦ, ἱστορικοῦ, μεταφραστικοῦ, θεολογικοῦ καί λειτουργικοῦ) του ἔργου, ἀπό τήν ὁποία ἐξάγεται τό συμπέρασμα ὅτι πρόκειται γιά τόν πολυγραφέστερο Ἁγιορείτη μοναχό κατά τόν 19ο αἰώνα. Ἐντοπίστηκαν νέα ἔργα, ἄγνωστα καί ἀνέκδοτα τά περισσότερα

4. Παρουσιάζονται καί ἀναλύονται ὅλα τά εὑρισκομένα ὑμναγιολογικά  του ἔργα, πού γράφηκαν γιά τή Θεοτόκο καί τούς Ἁγιορεῖτες ὁσιομάρτυρες. Διαπιστώνεται ὅτι ὁρισμένα ἀπό αὐτά ἀποτελοῦν συμπληρωματική πηγή ἄντλησης πληροφοριῶν: α) γιά τούς βιογραφούμενους, ἐγκωμιαζόμενους ἤ ὑμνολογούμενους Ἁγίους καθώς καί τήν τιμή τῆς Θεοτόκου καί τόν ἑορτασμό τῶν θεομητορικῶν ἑορτῶν καθώς καί τῶν θαυματουργῶν ἤ ἐφέστιων θεομητορικῶν εἰκόνων β) γιά τά ἱστορικά γεγονότα κατά τήν περίοδο τῆς ζωῆς καί τῆς δράσης τοῦ Ἰακώβου (1800-1870)

5. Ἡ μελέτη συμβάλλει: α) στήν ἐπανεκτίμηση τῆς προσφορᾶς τοῦ λογίου Ἁγιορείτου μοναχοῦ στό χῶρο τοῦ νεότερου πνευματικοῦ μας βίου β) στή στροφή τοῦ βλέμματος τῆς ἐπιστημονικῆς ἔρευνας στό ἄγνωστο, στό μεγαλύτερο μέρος του, συγγραφικό ἔργο τοῦ Ἰακώβου, καθώς ἀπ᾿ αὐτό ἀντλοῦνται πολύτιμες πληροφορίες, πού ἀφοροῦν σέ ἱερά πρόσωπα, πού συνδέονται ἄμεσα μέ τό Ἅγιον Ὄρος, στόν ἁγιορειτικό μοναστικό βίο τῶν χρόνων τῆς μετεπαναστατικῆς ἀθωνικῆς περιόδου καί στή λειτουργική ζωή τῶν ἐνασκουμένων σ᾿αὐτό γ) στή μελέτη τῆς ἱστορίας τῆς μεταβυζαντινῆς ἁγιολογικῆς, ὑμνογραφικῆς καί λειτουργικῆς γραμματείας δ) στή συμπλήρωση τῆς προηγηθείσας ἔρευνας σχετικά μέ τήν ἁγιορειτική ὑμναγιολογική παραγωγή  ε) στή μελέτη τοῦ  ἀθωνικοῦ μοναχισμοῦ κατά τόν 19ο αἰώνα καί τῆς νεότερης πνευματικῆς πορείας τοῦ Ἁγίου Ὄρους καί, κατ᾿ ἐπέκταση, τοῦ Γένους μας καθώς καί στήν ἐνδυνάμωση καί ἐμβάθυνση τοῦ λειτουργικοῦ μας βιώματος.