Η Αγία Τριάδα στην Παλαιά Διαθήκη και στην Λατρεία

Για την «Αγία Τριάδα στην Παλαιά Διαθήκη και στην Λατρεία» μίλησε ο μητροπολίτης Γόρτυνος κ. Ιερεμίας, καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών σε μια προσπάθεια να παρουσιάσει με απλότητα τα υψηλά νοήματα του Τριαδικού Δόγματος.

Dogma Newsdesk
Για την «Αγία Τριάδα στην Παλαιά Διαθήκη και στην Λατρεία» μίλησε ο μητροπολίτης Γόρτυνος κ. Ιερεμίας, καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών σε μια προσπάθεια να παρουσιάσει με απλότητα τα υψηλά νοήματα του Τριαδικού Δόγματος.
Ο κ. Ιερεμίας παρουσίασε την εισήγηση του στην ιστορική αίθουσα του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός» όπου έλαβε χώρα μουσικοθεολογική εκδήλωση υπό τον τίτλο «Τριαδικόν».
Στην εκδήλωση που διοργανώθηκε από τον βυζαντινό χορό «Εργαστήρι Ψαλτικής» υπό την διεύθυνση του πρωτοψάλτη κ. Αθ. Παϊβανά, αποδόθηκαν τριαδικοί ύμνοι ορισμένοι από τους οποίους αποδόθηκαν χορωδιακώς για πρώτη φορά.

Γόρτυνος Ιερεμίας: Και στον αγώνα μας του ᾽21 και στον ελληνοιταλικό πόλεμο αδύνατοι ήμασταν, αλλά είχαμε την Μαυροφόρα

Ο Μητροπολίτης Γόρτυνος Ιερεμίας στο Κυριακάτικο κήρυγμά του, αναφέρθηκε εκτενώς στη βοήθεια που παρείχε πάντα η Υπεραγία Θεοτόκος στο έθνος μας κατά τις δύσκολες ιστορικές περιόδους.

«Και στον αγώνα μας του ᾽21 και στον ελληνοιταλικό πόλεμο αδύνατοι υλικά ήμασταν. Με λιανοτούφεκα πολεμούσαμε. Και όμως νικήσαμε εμείς και όχι τα τάνκς των εχθρών μας. Πως το πετύχαμε; Το πετύχαμε γιατί είχαμε μαζί μας την Μαυροφόρα, που περπατούσε στις χιονισμένες κορυφογραμμές και άπλωνε τα χέρια της και τα βόλια των εχθρών άλλαζαν στροφή! Αυτή την μαυροφόρα εμείς, την Υπεραγία Θεοτόκο, την ανακηρύξαμε Υπέρμαχο Στρατηγό του έθνους μας», σημείωσε μεταξύ άλλων ο Μητροπολίτης Γόρτυνος Ιερεμίας.
Διαβάστε αναλυτικά το πλήρες κείμενο του κυριακάτικου μηνύματος του Μητροπολίτη Γόρτυνος Ιεραμία.
Ψαλμός 19
ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΓΙΑ ΠΟΛΕΜΟ
Σήμερα, αδελφοί μου χριστιανοί, θα σας ερμηνεύσω τον 19ο ψαλμό του Ψαλτηρίου μας. Το μήνυμα του ψαλμού αυτού το ζήσαμε εμείς οι Έλληνες στην ένδοξη ελληνική ιστορία μας και ιδιαίτερα το ζήσαμε κατά την ηρωική επανάσταση του ᾽21 κατά των Τούρκων και στον Ελληνοιταλικό πόλεμο.
– Ο ψαλμός ομιλεί για ένα βασιλέα του Ισραήλ, που δεν λέει το όνομά του. Ο βασιλεύς ετοιμάζεται για πόλεμο εναντίον των εχθρών, οι οποίοι επιτέθηκαν κατά του ισραηλιτικού κράτους. Αλλά προτού να ξεκινήσει για τον πόλεμο ο βασιλεύς, με την συνοδία βεβαίως των στρατιωτικών του, πηγαίνει στο Ναό, για να προσφέρει θυσία στον Θεό Γιαχβέ, για να του είναι ευνοικός στην μάχη κατά των εχθρών του. Εκεί είναι συγκεντρωμένη και η ισραηλιτική κοινότητα, για να προσευχηθεί και αυτή και για να δώσει ευχές στον βασιλέα πορευόμενο στον πόλεμο. Έτσι λοιπόν εύχεται η ισραηλιτική κοινότητα προς τον βασιλέα και του λέει, στην «ημέρα θλίψεως», που βρίσκονται, στον καιρό δηλαδή του πολέμου που αντιμετωπίζουν τώρα, ο Θεός να εισακούσει την προσευχή του και να τον υπερασπίσει, εξαποστέλλοντας την βοήθειά Του από τον Ναό: «Επακούσαι σου Κύριος εν ημέρα θλίψεως, υπερασπίσαι σου το όνομα του Θεού Ιακώβ» (στιχ. 2-3). Του εύχεται να γίνει δεκτή η θυσία του από τον Θεό (στιχ. 4) και να του δώσει ο Θεός αυτό που ζητάει η καρδιά του (στιχ. 5). Τότε, όταν με την βοήθεια του Θεού ο βασιλεύς θα επιστρέψει από τον πόλεμο νικητής, θα ξανάρθουν πάλι όλοι στον Ναό, για να δοξάσουν τον Θεό για την σωτήρια νίκη και να υμνήσουν το παντοδύναμο όνομά Του: «Αγαλλιασόμεθα εν τω σωτηρίω σου και εν τω ονόματι του Θεού ημών μεγαλυνθησόμεθα» (στιχ. 6).
2. Ενώ, αγαπητοί μου, η ισραηλιτική κοινότητα προσευχόταν και ευχόταν στον βασιλέα, ο Θεός να τον βοηθήσει, για να αναδειχθεί νικητής κατά των εχθρών του στον πόλεμο, εκείνη την ώρα ο ιερεύς, που πρόσφερε την θυσία του βασιλέως, προσπαθούσε από μερικά σημεία να διαγνώσει ποια θα είναι η απόφαση του Θεού στην παρούσα περίσταση. Αν δηλαδή ο Θεός θα δεχθεί την θυσία του βασιλέως και θα εισακούσει την προσευχή της κοινότητας. Πραγματικά, από κάποια ευνοικά σημεία ο ιερεύς διέγνωσε ότι ο Θεός δέχτηκε την θυσία του βασιλέως και θα του είναι υπερασπιστής στον πόλεμο κατά των εχθρών του. Γι᾽ αυτό και λέγει τώρα: «Νυν έγνων ότι έσωσε Κύριος τον χριστόν αυτού» (στιχ. 7). «Χριστόν» ονομάζει τον βασιλέα επειδή και ο βασιλεύς εχρίετο, όπως ο ιερεύς. Η βοήθεια του Θεού υπέρ του βασιλέως, λέγει ο ιερεύς, θα εκδηλωθεί με θαυμαστά έργα της δυνάμεως του Θεού («εν δυναστείαις η σωτηρία της δεξιάς αυτού», στιχ. 7).
3. Στην συνέχεια ο ιερεύς κάνει ένα σύντομο και υπέροχο κήρυγμα: Εξηγεί το γιατί η νίκη θα είναι υπέρ του βασιλέως του Ισραήλ και όχι υπέρ των εχθρών του. Οι εχθροί μας, λέγει ο ιερεύς, είναι αλήθεια ότι έχουν άρματα και ίππους. Αλλά εμείς, αν και είμαστε αδύνατοι σε υλικές δυνάμεις, όμως έχουμε μαζί μας τον παντοδύναμο Θεό και γι᾽ αυτό θα νικήσουμε. Λέγει ακριβώς ο ιερεύς: «Ούτοι εν άρμασι και ούτοι εν ίπποις, ημείς δε εν ονόματι Κυρίου Θεού ημών μεγαλυνθησόμεθα» (στιχ. 8). Έτσι είναι, αδελφοί μου χριστιανοί. Δεν νικάει η άψυχη ύλη, αλλά νικάει το πνεύμα που πιστεύει σε υψηλά και ωραία ιδανικά και αυτό το πνεύμα κινεί την ύλη για την επιτυχία των ιδανικών αυτών. Στον αγώνα της ζωής δεν νικούν αυτοί που έχουν υλικές δυνάμεις και χρήματα πολλά, αλλά νικούν εκείνοι οι οποίοι έχουν σύμμαχο τον Θεό.
Και στον αγώνα μας του ᾽21 και στον ελληνοιταλικό πόλεμο αδύνατοι υλικά ήμασταν. Με λιανοτούφεκα πολεμούσαμε. Και όμως νικήσαμε εμείς και όχι τα τάνκς των εχθρών μας. Πως το πετύχαμε; Το πετύχαμε γιατί είχαμε μαζί μας την Μαυροφόρα, που περπατούσε στις χιονισμένες κορυφογραμμές και άπλωνε τα χέρια της και τα βόλια των εχθρών άλλαζαν στροφή! Αυτή την μαυροφόρα εμείς, την Υπεραγία Θεοτόκο, την ανακηρύξαμε Υπέρμαχο Στρατηγό του έθνους μας.
Βέβαιος λοιπόν ο ιερεύς του ψαλμωδού μας για την νίκη του βασιλέως και την κατατρόπωση των εχθρών του λέγει τελικά: «Αυτοί (οι ισχυροί εχθροί) συνεποδίσθησαν και έπεσαν, ημείς δε (οι αδύνατοι σε υλικές δυνάμεις, αλλά πιστοί στον Θεό) ανέστημεν και ανωρθώθημεν» (στιχ. 9).
Για άλλη μια φορά η Ισραηλιτική κοινότητα εύχεται τελικά για την νίκη του βασιλέως και λέγει: «Κύριε, σώσον τον βασιλέα και επάκουσον ημών εν η αν ημέρα επικαλεσώμεθά σε» (στιχ. 10).
Με πολλές ευχές
† Ο Μητροπολίτης Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως Ιερεμίας

Γόρτυνος Ιερεμίας: Αυτοί εδώ κατηγορούν τους άγιους Πατέρες ότι δεν είχαν σωστή βάση διαλόγου με τους αιρετικούς.

 

ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΟ ΕΓΚΥΚΛΙΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΓΟΡΤΥΝΟΣ ΙΕΡΕΜΙΑ
ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΛΛΟΥΣΑ ΝΑ ΣΥΝΕΛΘΕΙ «ΑΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΣΥΝΟΔΟ» (α)
1. Παρακαλώ, αδελφοί χριστιανοί, να προσέξετε ιδιαίτερα αυτά που θα σας πω στο σημερινό μου κήρυγμα, γιατί είναι πολύ σοβαρά!
Θα έχετε ακούσει ότι τώρα την ημέρα της Πεντηκοστής πρόκειται να γίνει μία Οικουμενική Σύνοδος, την οποία έχουν ονομάσει «Αγία και Μεγάλη Σύνοδος».

Σαν βαπτισμένοι και μυρωμένοι χριστιανοί που είστε, ανήκετε στην Οικογένεια του Θεού, που λέγεται «Εκκλησία», είστε ο λαός του Θεού, και πρέπει λοιπόν να γνωρίζετε για το θέμα που θα σας μιλήσω σήμερα, για την μέλλουσα να συγκληθεί Οικουμενική Σύνοδο. Για την εγκυρότητα των Ιερών Συνόδων απαιτείται η αναγνώρισή τους από τον λαό, από Σας, δηλαδή! Αν ο ευσεβής λαός απορρίψει μία Σύνοδο δεν ισχύει πιά αυτή, γιατί, όπως το είπαν παλαιά οι Πατριάρχες της Ανατολής με εγκύκλιό τους, «ο Φύλακας της Ορθόδοξης πίστης είναι ο λαός».
2. Κατά πρώτον, χριστιανοί μου, πρέπει να σας πω ότι η Εκκλησία πάντοτε έκανε Συνόδους, και σήμερα λοιπόν πρέπει να κάνει το ίδιο. Είναι λάθος να πιστεύουμε ότι οι Οικουμενικές Σύνοδοι είναι επτά και σταματάμε εκεί. Όχι! Πάντοτε στην Εκκλησία αναφαίνονται αιρέσεις και διάφορα προβλήματα γύρω από την πολιτεία και την διοίκηση των χριστιανών· και γι᾽ αυτό πρέπει να συγκαλούνται Οικουμενικές Σύνοδοι για την καταδίκη των αιρέσεων και για την λύση των παρουσιαζομένων προβλημάτων. Και επειδή, όπως το λέει ο Άγιος Αθανάσιος, το πρώτο για το οποίο συγκαλείται η Σύνοδος των Επισκόπων είναι για την καταδίκη μιάς κάποιας αίρεσης, οπωσδήποτε πρέπει, στις μέρες μας τουλάχιστον, να συνέλθει Οικουμενική Σύνοδος, για να καταδικάσει την μεγαλύτερη από όλες τις αιρέσεις των αιώνων, τον Οικουμενισμό. Πρέπει, λοιπόν, να συγκληθεί και τώρα στην Εκκλησία μας μία πανορθόδοξη Οικουμενική Σύνο­δος και ήδη έχει αργήσει.
3. Αλλά ενώ, χριστιανοί μου, θεωρούμε αναγκαία την σύγκληση μιάς Οικουμενικής Συνόδου, όμως για την σύγκληση της «Αγίας και Μεγάλης Συνόδου», όπως την εκάλεσαν, ειδικά γι᾽ αυτήν την Σύνοδο έχουμε κάποια αμφιβολία και δυσπιστία, πριν ακόμη συγκληθεί. Και η αμφιβολία μας δημιουργείται από τις Προσυνοδικές Διασκέψεις που έγιναν, για να ετοιμάσουν τα θέματα, το υλικό για την Μεγάλη αυτή Σύνοδο. Για την Σύνοδο αυτή πραγματικά έγινε μεγάλη-μεγάλη προετοιμασία πολλών ετών. Οι ετοιμασίες άρχισαν από το 1932! Πριν από 85 περίπου χρόνια δηλαδή! Και ενώ έγινε τόσων ετών προετοιμασία, δεν μας είναι καθόλου ελπιδοφόρα η προετοιμασία αυτή. Για να μη σας κουράσω με πολλά αναφέρομαι μόνο στην σημαντική Γ´ Προσυνοδική Διάσκεψη στο Σαμπεζύ της Γενεύης το 1986. Δυστυχώς στην Διάσκεψη αυτή πάρθηκαν αποφάσεις ξένες προς την Ορθόδοξη Παράδοση, αποφάσεις που απηχούν το πνεύμα της παναίρεσης του Οικουμενισμού. Για παράδειγμα: (α) Σε κάποιο θέμα της Διάσκεψης αυτής οι αιρέσεις παπισμός και προτεσταντισμός λέγονται «Χριστιανικές Εκκλησίες». Γιατί στην Διάσκεψη έγινε θέμα για την σχέση της Ορθόδοξης Εκκλησίας «μετά των λοιπών Χριστιανικών Εκκλησιών», όπως ακριβώς γράφεται. Το θέμα είναι σοβαρό, γιατί η ίδια έκφραση επαναλήφθηκε και σήμερα, το 2016, σε σχετική Διάσκεψη. Ώστε οι αιρετικοί αποτελούν «Εκκλησία»; Όχι, χριστιανοί μου! Η Εκκλησία είναι ΜΙΑ και αυτή είναι η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ! Το θέμα είναι πολύ σοβαρό, γιατί αν και οι αιρετικοί αποτελούν «Εκκλησία», τότε ποια τέλος πάντων είναι η ΜΙΑ Εκκλησία, για την οποία λέγουμε στο «Πιστεύω» μας, «εις μίαν, αγίαν, καθολικήν και Αποστολικήν Εκκλησίαν»; Οι αιρετικοί είναι έξω από την Εκκλησία. Δεν είναι Εκκλησία.
(β) Ακόμη κατά την συζήτηση στην Γ´ αυτή Διάσκεψη στο Σαμπεζύ της Γενεύης ειπώθηκε ότι είναι καλοί οι διάλογοι με τους αιρετικούς Αγγλικανούς, γιατί αποτέλεσμα των διαλόγων αυτών ήταν η αναγνώριση των αγγλικανικών χειροτονιών. Και η αναγνώριση αυτή θεωρήθηκε ως βήμα προόδου! ᾽Αλλά δεν σκέφθηκαν οι Σύνεδροι της Διάσκεψης ότι είναι αδύνατη η αναγνώριση της ιερωσύνης σε αιρετικούς, αν αυτοί πρώτα δεν αποκηρύξουν την αίρεσή τους και την πλάνη τους;
(γ) Θα γνωρίζετε, χριστιανοί μου, ότι γίνονται διάλογοι με τους Παπικούς (τους «Καθολικούς», όπως επικράτησε να λέγονται), με σκοπό να αρνηθούν αυτοί τις αιρέσεις τους και να επανέλθουν πάλι στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Να ενωθούμε δηλαδή πάλι με αυτούς. Οι διάλογοι αυτοί άρχισαν μετά το Σχίσμα το 1054 μ.Χ. Οι άγιοι Πατέρες μας όμως από παλαιά σαν βάση, απαράβατη βάση, της ένωσής μας με τους Καθολικούς έθεσαν τον όρο αυτοί να απαρνηθούν τις αιρετικές διδασκαλίες τους και να επιστρέψουν στην Ορθοδοξία. Επειδή όμως οι Καθολικοί επιμένουν στις πλάνες τους, γι᾽ αυτό και οι διάλογοι είναι χωρίς αποτέλεσμα. Αλλά στην Γ´ Διάσκεψη στο Σαμπεζύ, για την οποία μιλάμε, ειπώθηκε και ότι αιτία της αποτυχίας των διαλόγων μας με τους Καθολικούς είναι ότι οι διάλογοι στηρίχθηκαν σε όχι ορθή δική μας βάση και διεξήχθηκαν σε όχι γνήσιο δικό μας χριστιανικό πνεύμα!... Εδώ δηλαδή κατηγορούνται οι άγιοι Πατέρες και αυτός ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, ότι δεν είχαν σωστή βάση διαλόγου με τους αιρετικούς. Και έρχονται τώρα νέοι πατέρες αυτοί (!..) – «νεοπατερική θεολογία» – να θέσουν άλλη βάση και όχι τα ορθόδοξα δόγματα, που ήταν η βάση των αγίων Πατέρων. Ποια θα είναι η νέα βάση των διαλόγων; Αυτή που λέει ο Οικουμενισμός: Η αγαπολογία! Και ακόμη ειπώθηκε στην Διάσκεψη, ως Προσυνοδική Διάσκεψη για την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο που πρόκειται να γίνει, ειπώθηκε, λέγω, ότι στον διάλογό μας με τους Καθολικούς θα γνωρίσουμε ημείς οι Ορθόδοξοι την «σοβαρότητα των Εκκλησιών της Δύσεως»!... Αλλά οι αιρέσεις ούτε «Εκκλησίες» είναι, ούτε «σοβαρότητα» έχουν, αλλά μόνο πλάνες και γελοιότητες.
4. Με τέτοιο λοιπόν πνεύμα που επικρατεί σε προδιασκέψεις για την μέλλουσα να συγκροτηθεί Μεγάλη Σύνοδο, φοβούμεθα για τις αποφάσεις της. Όμως, αποβλέποντες στην αγιότητα και την θεολογία των Ιεραρχών, που θα συμμετάσχουν σ᾽ αυτήν, και, προ παντός, πιστεύοντες στον Ιδρυτή της Εκκλησίας μας, τον Κύριόν μας Ιησούν Χριστόν, ευχόμεθα η Σύνοδος αυτή να είναι συνέχεια των προηγουμένων μεγάλων Αγίων Οικουμενικών Συνόδων.
Το δικό σας έργο, αδελφοί χριστιανοί, είναι πρώτον μεν να κάνετε προσευχή στην Υπεραγία Θεοτόκο, που είναι η κορυφή των Ορθοδόξων δογμάτων, κατά το «Χαίρε των δογμάτων Αυτού (δηλαδή του Χριστού) το κεφάλαιον», και «της Εκκλησίας ο ασάλευτος πύργος», να φωτίσει όλους τους Ιεράρχας να θεολογήσουν ορθώς κατά την «Αγία και Μεγάλη Σύνοδο» που πρόκειται να συνέλθει. Στην προσευχή σας δε, χριστιανοί μου, να λέτε ακόμη ότι «αν, Παναγία μου, η Σύνοδος αυτή πρόκειται να μην είναι σε όλα της ορθόδοξη, να μη γίνει». Αλλά και αν, χριστιανοί μου, γίνει η «Αγία και Μεγάλη Σύνοδος», όπως την ονόμασαν, και φανεί καθαρά ότι οι αποφάσεις της είναι ενάντιες προς την διδασκαλία των Αγίων Πατέρων, προς την διδασκαλία δηλαδή των προηγουμένων Οικουμενικών Συνόδων της Εκκλησίας μας, τότε, απλούστατα, δεν θα την δεχθούμε. Θα την αποκηρύξουμε. Στην Εκκλησιαστική μας Ιστορία έχουν συμβεί τέτοια γεγονότα. Σείς ο ευσεβής λαός πρέπει να αγρυπνείτε με προσευχή και να υπακούετε στους ποιμένες, οι οποίοι ορθοτομούν τον λόγο της αληθείας. Στους άλλους, τους οικουμενιστές, ανυπακοή!
Το θέμα δεν τελείωσε. Θα το συνεχίσουμε και με το επόμενο κήρυγμα.
Με πολλές ευχές,
† Ο Μητροπολίτης Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως Ιερεμίας

Μητροπολίτης Γόρτυνος Ιερεμίας, Ο Οικουμενισμός είναι παναίρεση

Μητροπολίτης Γόρτυνος Ιερεμίας, Ο Οικουμενισμός είναι παναίρεση

ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΟ ΕΓΚΥΚΛΙΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ
ΟΙ ΠΑΤΕΡΕΣ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ ΓΕΝΙΚΑ

1. Τά κηρύγματά μας, ἀδελφοί μου χριστιανοί, ὅπως τό γνωρίζετε, εἶναι γιά τούς ἁγίους Πατέρες. Ἡ Ἐκκλησία μας διδάσκει τήν θεολογία τῶν ἁγίων Πατέρων. Ὁ Θεός μας εἶναι ὁ «Θεός τῶν Πατέρων ἡμῶν». Οἱ ἅγιοι Πατέρες, λέγαμε σέ ἄλλο κήρυγμα, αὐτοί εἶναι πού ἑρμηνεύουν σωστά τήν Ἁγία Γραφή. Γι᾽ αὐτό ἐμεῖς οἱ Ὀρθόδοξοι δέν λέμε μόνο αὐτό πού λένε οἱ Προτεστάντες, ὅτι «ὁ θεολόγος γεννᾶται στίς Γραφές», ἀλλά συμπληρώνουμε: «Ὁ θεολόγος γεννᾶται στίς Γραφές, ὅπως αὐτές τίς ἑρμήνευσαν οἱ ἅγιοι Πατέρες». Στά μέχρι τώρα κηρύγματά μας πήραμε ἀπό τήν ἀρχή, κατά χρονολογική σειρά, ἕνα-ἕνα ἀπό τούς ἁγίους Πατέρες καί λέγαμε λίγα λόγια γιά τήν ζωή του καί τήν διδασκαλία του. Προσοχή! Μιλάγαμε μόνο γιά τούς ἁγίους Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας καί ὄχι γενικά γιά ὅλους ὅσους ἀσχολήθηκαν μέ τά θεολογικά γράμματα, γιατί δέν ἦταν ὅλοι τους αὐτοί Ὀρθόδοξοι.

2. Ἔχω νά σᾶς πῶ τώρα μέ χαρά, ἀδελφοί μου χριστιανοί, ὅτι ὅσα εἴπαμε μέ τά προηγούμενα κηρύγματά μας τελειώσαμε τόν λόγο περί τῶν ἁγίων Πατέρων τῶν τριῶν πρώτων αἰώνων. Ἀπό τό ἄλλο κήρυγμά μας θά ἀρχίσουμε, μέ τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ, νά μιλᾶμε γιά τούς Πατέρες τοῦ 4ου αἰ. μ.Χ., πού εἶναι ἡ χρυσή περίοδος τῆς Πατρολογίας μας. Εὐχαριστῶ τόν Χριστό καί τήν Παναγιά γιά τήν χαρά αὐτή πού μοῦ δίνει μέ τήν σειρά τῶν κηρυγμάτων μας περί τῶν ἁγίων Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας μας. Προτοῦ νά ἀρχίσουμε ὅμως νά μιλᾶμε γιά τούς ἁγίους Πατέρες τοῦ 4ου αἰ., θά ἤθελα στό σημερινό μου κήρυγμα, ἀδελφοί μου χριστιανοί, νά σᾶς πῶ μέ γενικότητα αὐτά πού εἴπαμε μέχρι τώρα. Θέλω δηλαδή νά ἐκφράσω μέ λίγες πινελιές τά χαρακτηριστικά στοιχεῖα τῶν τριῶν αὐτῶν πρώτων αἰώνων τῆς Ἐκκλησίας μας, πού εἶναι ἀμέσως μετά τήν ἀποστολική ἐποχή. Καί εἶναι ἀνάγκη νά τό κάνω αὐτό, γιατί ἡ θεολογία τῆς ἐποχῆς αὐτῆς τῶν τριῶν πρώτων αἰώνων ἔγινε ἡ βάση γιά τήν ἐκκλησιαστική διδασκαλία τῶν μετέπειτα αἰώνων. Ἀκοῦστε, χριστιανοί μου: Ὅλη ἡ διδασκαλία τῶν ἁγίων Πατέρων εἶναι ἕνα μεγαλόπρεπο οἰκοδόμημα. Σέ ἕνα οἰκοδόμημα ἡ μία πέτρα εἶναι πάνω στήν ἄλλη πέτρα. Καί αὐτή ἡ πέτρα γίνεται βάση γιά τήν ἄλλη πέτρα. Θέλω νά πῶ ὅτι οἱ Πατέρες δέν μπορεῖ νά διαφωνήσουν ὁ ἕνας μέ τόν ἄλλον, ὅπως τό δέχεται ἡ νεοπατερική θεολογία, ἀλλά ὁ κάθε Πατέρας στηρίζεται στήν διδασκαλία τῶν προηγουμένων του. Καί μέ βάση αὐτή τήν διδασκαλία, ἐπειδή τό προκαλοῦν τά θεολογικά προβλήματα τῆς ἐποχῆς, ἐμβαθύνει στήν θεία ἀποκάλυψη καί προσφέρει αὔξηση τῆς θεολογίας, γιά τήν λύση αὐτῶν τῶν προβλημάτων. Ἔτσι λοιπόν ἡ διδασκαλία τῶν Πατέρων τῶν τριῶν πρώτων αἰώνων ἀποτελεῖ τήν βάση γιά τό λαμπρό οἰκοδόμημα τῆς μετέπειτα πατερικῆς διδασκαλίας. Γι᾽ αὐτό εἶναι ἀνάγκη νά ποῦμε ὀλίγα γενικά γιά τήν ἐποχή τῶν τριῶν πρώτων αἰώνων.

3. Δέν μέ παίρνει ὁ χρόνος, χριστιανοί μου, νά σᾶς πῶ πολλά χαρακτηριστικά γιά τούς τρεῖς πρώτους αἰῶνες τῶν Πατέρων, πού σπουδάσαμε μέχρι τώρα. Δυό-τρία γενικά μόνο θά σᾶς πῶ καί παρακαλῶ πολύ νά τά προσέξετε.

(α) Πρῶτα-πρῶτα, χριστιανοί μου, στά χρόνια αὐτά τῶν τριῶν πρώτων αἰώνων οἱ ἀδελφοί μας χριστιανοί διώκονταν. Εἶναι χρόνια τῶν διωγμῶν. Ποτάμι τό αἷμα τῶν ἡρώων τῆς πίστης μας. Οἱ τρεῖς πρῶτοι αἰῶνες ἀπέδειξαν ὅτι τό ἔνδυμα τῆς Ἐκκλησίας μας εἶναι κατακόκκινο, «ὡς πορφύραν καί βύσσον τά αἵματα ἡ Ἐκκλησία σου στολισαμένη», ὅπως λέγει ἕνα τροπάριο. Παρά ὅμως τούς φρικτούς διωγμούς ἡ Ἐκκλησία δέν φοβήθηκε, ἀλλά σύναζε τά παιδιά της (ἔκανε «Συνάξεις») σέ ἰδιαίτερο κρυφό χῶρο, κάτω ἀπό τήν γῆ πολλές φορές («κατακόμβες») καί τελοῦσαν ὅλοι μαζί τήν λατρεία τους στόν Θεό. Καί ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλά εἴδαμε στά προηγούμενα κηρύγματά μας ὅτι ἀνέπτυξαν καί ἀσματικά τήν λατρεία τους. Ἔψελναν δηλαδή. Καί εἴδαμε σέ ἰδιαίτερο κήρυγμά μας μερικούς ὕμνους πού ἔψελναν οἱ χριστιανοί τῶν τριῶν πρώτων αἰώνων.

(β) Ὅμως, ὄχι μόνο τήν λατρεία ἀνέπτυξαν οἱ χριστιανοί αὐτοί, ἀλλά καί τήν θεολογική διδασκαλία. Σ᾽ αὐτό, στήν ἀνάπτυξη δηλαδή τῆς θεολογίας τῶν τριῶν πρώτων αἰώνων, ἔδωσε ἀφορμή καί ἡ ἐμφάνιση τῶν αἱρέσεων. Οἱ αἱρέσεις στά χρόνια αὐτά ἔρχονταν ἀπό τρία ρεύματα. Ἕνα ρεῦμα ἦταν ὁ Ἰουδαϊσμός, πού δέν ἀνεγνώριζε τόν Ἰησοῦ Χριστό γιά Μεσσία. Ἄλλο ρεῦμα ἐρχόταν ἀπό τήν ἑλληνική φιλοσοφία. Οἱ ὀπαδοί τοῦ ρεύματος αὐτοῦ ζητοῦσαν νά ἀναμείξουν τά φιλοσοφικά νοήματα τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων μέ τήν χριστιανική διδασκαλία. Καί τό τρίτο ρεῦμα, πού ἔφερε τίς αἱρέσεις, ἦταν ἀπό τά ἀνατολικά θρησκεύματα. Καί τά τρία αὐτά ρεύματα τά ἀντιμετώπισαν οἱ ἅγιοι Πατέρες μέ τήν σοφία τοῦ Θεοῦ, πού αὐτοί πλούσια εἶχαν, καί μέ ἀγῶνες πολλούς, γιά νά κρατήσουν τήν πίστη μας καθαρή καί ἀνεπηρέαστη καί ἀπό τό ἕνα καί ἀπό τό ἄλλο καί ἀπό τό τρίτο αἱρετικό ρεῦμα. Δέν δέχεται ἡ πίστη μας, ἀδελφοί μου, καμμία μά καμμία ἀνάμειξη τῆς διδασκαλίας τοῦ Χριστοῦ καί τῶν ἁγίων Ἀποστόλων μέ ἄλλη διδασκαλία. Βέβαια οἱ ἅγιοι Πατέρες τῶν τριῶν πρώτων αἰώνων καί οἱ μετά ἀπό αὐτούς ἅγιοι Πατέρες πῆραν ἀπό τήν ἑλληνική φιλοσοφία καί χρησιμοποίησαν μόνο τήν ἔκφραση, σάν ροῦχο, μέ τό ὁποῖο ἔντυσαν τό κήρυγμά τους καί τήν θεολογία τους. Ἰδέες ὅμως καί νοήματα διάφορα ἀπό τήν διδασκαλία τοῦ Χριστοῦ καί ξένα πρός αὐτήν τά ἀπέβαλε ἡ Ἐκκλησία ἀπό τούς τρεῖς ἤδη πρώτους αἰῶνες. Γιατί ἡ πίστη μας εἶναι σάν τό μάτι. Δέχεται τό μάτι μας μία τρίχα μέσα του; Ὄχι! Ἔτσι καί οἱ ἅγιοι Πατέρες τῶν τριῶν πρώτων αἰώνων, καί κατά μίμηση αὐτῶν καί οἱ μετέπειτα Πατέρες. Ἔκαναν πολλούς ἀγῶνες καί στάθηκαν φρουροί, γιά νά μήν μπεῖ στήν πίστη μας καμμιά ξένη διδασκαλία, οὔτε ἡ παραμικρή. Χριστιανοί μου, ὅταν στά κηρύγματά μου σᾶς λέω γιά «Οἰκουμενισμό», εἶναι αὐτό πού εἴπαμε παραπάνω. «Οἰκουμενισμός» σημαίνει τό, μαζί μέ τήν πίστη μας νά βάλουμε καί τόν Ἰουδαϊσμό καί τά ἀνατολικά θρησκεύματα καί τήν φιλοσοφία τῶν ἀρχαίων καί τόν Παπισμό καί ὅλες τίς αἱρέσεις καί νά κάνουμε ἕνα κράμα, γιά νά ἀγκαλιάσουμε τάχα ὅλο τόν κόσμο. Πέστε μου, παρακαλῶ: Εἶναι ἤ δέν εἶναι «παναίρεση» αὐτό; Χριστιανοί μου, οἱ ἅγιοι Πατέρες τῶν τριῶν πρώτων αἰώνων, ἄν καί ἀπειλούμενοι ἀπό τό μαχαίρι τοῦ Καίσαρα, καί παλεύοντες μέ χίλιες δυό δυσκολίες, ἀγωνίστηκαν νά κρατήσουν καθαρή τήν πίστη μας καί ἔτσι μᾶς τήν παρέδωσαν. Θά εἶναι λοιπόν ντροπή γιά μᾶς καί θά εἶναι μεγάλη προδοσία μας τό νά ἀλλοιώσουμε τήν πίστη μας μέ τά σοφίσματα τοῦ Οἰκουμενισμοῦ. Γεννηθήκαμε Ὀρθόδοξοι, ἤπιαμε ὀρθόδοξο γάλα καί θά πεθάνουμε, ναί, θά πεθάνουμε Ὀρθόδοξοι. Πολλές φορές σᾶς μιλάω γιά Οἰκουμενισμό, γιατί εἶναι ἀνάγκη νά τό κάνουμε αὐτό σήμερα ἐμεῖς οἱ Ἐπίσκοποι καί οἱ κήρυκες τοῦ θείου λόγου, ἐπειδή κινδυνεύουμε ἀπό τό σατανικό αὐτό κατασκεύασμα περισσότερο σήμερα. «Συγκρητισμός» λεγόταν ὁ σημερινός Οἰκουμενισμός στά παλαιά ἐκεῖνα χρόνια τῶν τριῶν πρώτων αἰώνων. Ὅσοι ὑποστηρίζουν σήμερα τόν Οἰκουμενισμό καί μάλιστα μερικοί ἀπό αὐτούς εἶναι ρασοφόροι, μικρόσχημοι καί μεγαλόσχημοι, αὐτοί ἄς διαβάσουν τούς ἀγῶνες τῶν Πατέρων τῶν τριῶν πρώτων αἰώνων ἐναντίον τοῦ Οἰκουμενισμοῦ τῆς ἐποχῆς τους, δηλαδή τοῦ Συγκρητισμοῦ.

(γ) Στήν περίοδο τῶν τριῶν πρώτων αἰώνων τῆς πίστης μας ἔχουμε καί τούς ἁγίους Ἀπολογητές. Εἶναι αὐτό πού σᾶς ἔλεγα παραπάνω, χριστιανοί μου. Ἐπειδή διωκόταν ἡ πίστη μας καί ἐπειδή πολλοί ἤθελαν νά παρουσιάσουν τά διδάγματα τῶν Ἑλλήνων φιλοσόφων ἴσα ἤ καί ἀνώτερα ἀπό τήν διδασκαλία τῶν ἁγίων Προφητῶν καί τῶν Ἀποστόλων, ἐμφανίστηκαν οἱ Ἀπολογητές. Αὐτοί ἔγραψαν δυνατά συγγράμματα καί ἀπεδείκνυαν μέ αὐτά τό ὕψος τῆς διδασκαλίας τοῦ Χριστοῦ καί ὅτι δέν μπορεῖ ὁ φιλοσοφικός νοῦς νά φτάσει τήν θεόπνευστη διδασκαλία τῶν Προφητῶν καί τῶν Ἀποστόλων. Τέλος, ἀπό ὅλους τούς θαυμαστούς Πατέρες τῶν τριῶν πρώτων αἰώνων ἐκφράζουμε ἰδιαίτερα τόν θαυμασμό μας στήν μορφή καί τήν θεολογία τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου τοῦ θεοφόρου, ὁ ὁποῖος, μέ τά ὅσα γράφει, ἐκφράζει τήν θερμότητα τῆς καρδιᾶς του γιά τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ καί τόν δυνατό του πόθο γιά τήν θεία Κοινωνία τοῦ Σώματος καί Αἵματος τοῦ Χριστοῦ. Αὐτός ὁ ἅγιος Πατέρας μᾶς λέγει νά ἀγαπᾶμε ἐρωτικά τόν Χριστό («Ἰησοῦς Χριστός ὁ ἐμός ἔρως», λέγει), νά μήν ἔχει ἡ καρδιά μας τίποτε τό κοσμικό («μηδέν φιλόϋλον») καί ἀκόμη νά ποθοῦμε ζωηρά καί νά μαρτυρήσουμε γιά τόν Χριστό. Ὅλα αὐτά, χριστιανοί μου, θά τά πετύχουμε ἐάν ἔχουμε πίστη ὀρθή καί «κωφεύουμε» στίς αἱρέσεις, ὅπως μᾶς λέγει ὁ ἴδιος ἅγιος Πατέρας. Ναί, ἅγιε Ἰγνάτιε καί ὅλοι οἱ ἅγιοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας: «Κωφεύουμε», ὅπως μᾶς τό λέτε, στίς αἱρέσεις καί τίς ἀναθεματίζουμε. Τίς καταριώμαστε, γιατί ὁ ἄλλος ἅγιος Πατέρας, ὁ ἰδιαίτερα ἀγαπητός σέ μᾶς τούς Ἕλληνας, ὁ ἱεροκήρυκας τῆς δούλης πατρίδα μας, ὁ ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός, μᾶς ἔλεγε: «Τόν Πάπα νά καταρᾶσθε»! Ναί! Σάν μαθητές τῶν ἁγίων Πατέρων, τόν Παπισμό καί τόν Οἰκουμενισμό τούς καταρώμαστε. Γιατί, σάν Ὀρθόδοξοι Χριστιανοί, ξέρουμε ὅτι «ὁ Παπισμός εἶναι αἵρεση καί ὁ Οἰκουμενισμός παναίρεση».

Μετά πολλῶν εὐχῶν,

† Ὁ Μητροπολίτης Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίας

http://aktines.blogspot.gr/

Την καθαίρεση του πατριάρχη ζητά ο μητροπολίτης Γόρτυνος Ιερεμίας

Λάβρος κατά του οικουμενικού πατριάρχη Βαρθολομαίου εμφανίστηκε ο μητροπολίτης Γόρτυνος Ιερεμίας, με αφορμή την πρόσφατη συνάντησή του με τον Πάπα Φραγκίσκο στα Ιεροσόλυμα.

«Συμπροσευχή κληρικού με παπικούς επισύρει ποινή καθαιρέσεως», είπε κατά το κυριακάτικο κήρυγμά του, ενώ πρόσθεσε πως ένιωσε ντροπή όταν είδε ορθόδοξο επίσκοπο να φιλά το χέρι του Πάπα.
Κάλεσε δε τους χριστιανούς σε προσευχή λέγοντας ότι ο λαός είναι ο θεματοφύλακας των ιερών παραδόσεων, και σημείωσε ότι το Πηδάλιο προβλέπει καθαίρεση για συμπροσευχή κληρικού με παπικούς.
«Δεν υπάρχει στα ιερά μας κείμενα λόγος των Αγίων Πατέρων που να αγκαλιάζει την παπική πλάνη [...] Τότε, πώς εμείς αγκαλιάζουμε τον Πάπα και τον προσφωνούμε ως "αδελφό" και ως "αγιώτατο" και συμπροσευχόμαστε μαζί του; Δεν είναι αυτό ενάντια τακτική προς την γραμμή των Αγίων Πατέρων;» διερωτήθηκε.
Εμφανίστηκε ωστόσο… διαλλακτικός, δηλώνοντας πως θα ζητήσει συγγνώμη αν κάποιος «αποδείξει από τα ιερά κείμενα» ότι η «πίστη των παπικών δεν είναι αιρετική».

Ο «ΤΡΕΛΛΟΣ» ΜΗΤΡ. ΓΟΡΤΥΝΟΣ ΤΣΑΚΙΣΕ ΤΗΝ ΗΤΤΟΠΑΘΕΙΑ

Ο «ΤΡΕΛΛΟΣ» ΜΗΤΡ. ΓΟΡΤΥΝΟΣ

ΤΣΑΚΙΣΕ ΤΗΝ ΗΤΤΟΠΑΘΕΙΑ

αναδημοσίευση από ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Σήμερα, Κυριακή 19 Δεκεμβρίου στο Συνεδριακό Κέντρο της Δημητσάνας, κατάμεστο από τον λαό και τους άρχοντες, ο Μητροπολίτης Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως κ. Ιερεμίας με αρκετούς ιερείς και μοναχούς έκανε την ορκομωσία του νέου Δημάρχου Γορτυνίας κ. Ιωάννου Γιαννοπούλου. Μετά την ολιγόλεπτη προσφώνηση του Μητροπολίτου στον νέο Δήμαρχο, η οποία χειροκροτήθηκε από το πλήθος, ένα σημαίνον μέλος, περιφρονώντας την παρουσία του ιερού κλήρου, ομίλησε και είπε ότι δεν χρειαζόμασταν τους ιερείς, γιατί κατά τον κανονισμό δεν προβλέπεται η παρουσία του αρχιερέως και των ιερέων σε ορκομωσία.

 

Τα περιφρονητικά για τον ιερό κλήρο αυτά λόγια, λεχθέντα μάλιστα σε επίσημη στιγμή και ενώπιον τόσου πλήθους, εξόργισαν τον Μητροπολίτη κ. Ιερεμία, ο οποίος με οξύτητα πράγματι και με θυμό επιτέθηκε στον υβριστή και με ισχυρά την φωνή του είπε: «Αυτό σε πείραξε, κύριε, εσένα, η παρουσία των ιερέων; Εμείς οι ιερείς και οι αρχιερείς αγωνιστήκαμε για να υπάρχει ελεύθερη πατρίδα και να κινείσαι εσύ ελεύθερος. Και λέγονται αυτά τα λόγια, χριστιανοί, εδώ στην Δημητσάνα, τον τόπο γέννησης του Πατριάρχου Γρηγορίου, που κρεμάστηκε για την πίστη και την πατρίδα; Ντροπή σε μερικούς και πάλι ντροπή τους, που βάλθηκαν να κάνουν την Ελλάδα μας άθεη. Δεν θα τους αφήσουμε. Εγώ, εδώ που ήλθα, εμπνέομαι από το σχοινί του Πατριάρχου Γρηγορίου και θέλω να γίνω αγωνιστής, θέλω να γίνω τρελλός για την πίστη την αγία. 

Νά ξέρετε και να μάθετε ότι εδώ στην Δημητσάνα έχετε ένα τρελλό Δεσπότη, που δεν θα μείνει απαθής σε ανθρωπάκια και σε νάνους, που θέλουν να τα βάλουν με την άγια πίστη μας και να ξεριζώσουν την αγάπη μας στον Χριστό και την Παναγία, που μας άφησαν ως προίκα οι πατέρες μας. Εγώ είμαι τέκνον ήρωος αλβανικών ορέων και δεν σκοτώθηκε παλλικάρι 25 ετών στα αλβανικά βουνά ο πατέρας μου, για να ρχεται αυτός ο κύριος να περιφρονεί εδώ δημόσια τον ιερό κλήρο. Αφού λοιπόν, κατά τα λόγια του κυρίου αυτού, για τα οποία δεν άκουσα κανένα από σάς να διαμαρτυρηθεί, αφού δεν χρειάζονται οι ιερείς στην ορκομωσία, διαμαρτύρομαι και εξέρχομαι από την αίθουσα και δίνω εντολή σε όλους τους ιερείς και τους μοναχούς να φύγουν και αυτοί από την αίθουσα». Και απευθυνόμενος στους ιερείς και τους μοναχούς είπε: «Εμπρός, εμπρός! Πατέρες όλοι να φύγουμε, αφού μας περιφρονούν».

Τότε όλο το πλήθος ηλεκτρίστηκε από την σκηνή και από τους πονετικούς και έντονους λόγους του Δεσπότη και διαμαρτυρήθηκε λέγοντας να βγεί έξω από την αίθουσα αυτός που είπε αυτά τα λόγια και όχι ο Δεσπότης μας.

Και όλοι οι πρώην Δήμαρχοι και οι άρχοντες και ο νέος Δήμαρχος και ο λαός έπεσαν επάνω στον Δεσπότη και του ζητούσαν συγγνώμη για το συμβάν και τον παρακαλούσαν να μην εξέλθει από την αίθουσα αυτός και οι κληρικοί.

Η σκηνή ήταν πολύ ταραχώδης και εντυπωσιακή και δεν μπορεί να εκφραστεί με λόγια. Τελικά ο κ. Ιερεμίας κάμφθηκε από τον γλυκό λόγο του πρώην Δημάρχου Δημητσάνης κ. Αναστασίου Βλάχου, ο οποίος του είπε: «Σεβασμιώτατε, επικαλούμαι τα τέσσερα χρόνια της άριστης συνεργασίας μας και σάς παρακαλώ να ξεχάσετε τον προσβλητικό λόγο εναντίον των ιερέων, που ειπώθηκε, και να μείνετε και εσείς και οι ιερείς στην αίθουσα».

Στην συνέχεια ομίλησαν ο κ. Δήμαρχος και οι επίσημοι. Όλοι τους στον πρόλογο της προσλαλιάς τους ζητούσαν συγγνώμη από τον Δεσπότη για το συμβάν. Ο ίδιος ο Δεσπότης, όπως ακούσαμε και διαπιστώσαμε, ήταν ήρεμος ψυχικά και χαρούμενος, γιατί από το συμβάν βεβαιώθηκε ότι στην Γορτυνία με έδρα την Δημητσάνα καταπνίγονται από τον ίδιο τον λαό και τους άρχοντές του οι ακουόμενες αθεϊστικές ιδέες.

ΠΗΓΗ: romfea.gr

ΣΧΟΛΙΟ «Χ.Β.»: 

 Με την μαχητική του στάση ο Σεβ. Γόρτυνος τσάκισε την κρούστα της κατεστημένης ηττοπαθείας και τίμησε τα αντρειωμένα βουνά της Γορτυνίας. Μια ηττοπάθεια κι ένας ένοχος εφησυχασμός έχουν φέρει την πατρίδα μας στο σημερινό χάλι. Μια μειοψηφία επιτηδείων ασυνειδήτων και θρασυδείλων και μαχητικών ξυλοσχιστών επί σειράν ετών έχουν μονοπωλήσει την παραγωγή ιδεών και αντιλήψεων και έχουν εγκαταστήσει «φάσμα» (φάντασμα) αδιεξόδου στους πολλούς άβουλους βολεμένους. Να όμως που με ψυχωμένους επί κεφαλής ανοίγουν μικρές χαραμάδες ελπίδας. Για τον Θεό αδιέξοδα δεν υπάρχουν. Μήπως ο Θεός εμποδίστηκε να αναδείξει από το «πουθενά» τον Μωυσή και να σώσει τον λαό Του από την πικρή δουλεία στον Φαραώ;

Και παρεμπιπτόντως, όποιος έχει λίγο νού μπορεί εύκολα να βρει τις αναλογίες και ομοιότητες των φαραωνικών μεθοδεύσεων (σκληρή, απάνθρωπη δουλειά [σημειωτέον ότι η λέξη προέρχεται από την “δουλεία”], απαγόρευση γεννήσεων, επιβολή απελπισίας κ.λπ.) με τις τροϊκανικές !!!

«Ζητείται ΜΩΥΣΗΣ»!

αναδημοσίευση από ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

π.Δοσίθεος Κατουνακιώτης - Δοξολογία Πέτρου Πελοποννησίου σε ήχο α΄.